Tapu ve Kadastro Terimleri Sözlüğü

 

 

Tapu ve Kadastro Terimleri Sözlüğü Başlangıcı

 

-----A-----

ADA : Çevresi kamuya ait cadde, sokak, yol, kanal, ark, dere, göl, deniz gibi doğal ve yapay sınırlarla, kadastro çalışma alanı sınırı ile veya Devlet Demir Yolları arazisi ile çevrili parseller topluluğuna kadastro adası denir. Ada numaraları 101’den başlar, köy sınırı içindeki tüm parseller ölçülünceye kadar numaralar aralıksız birbirini izler. (bknz (BÖHYY.116) “Kadastro çalışma alanı içinde kalan alanın tümü kadastro adalarına bölünür ve kuzey batıdan itibaren saat ibresi yönünde 101’den başlayarak numaralandırılır.”

AHZ-U KABZA : “Bedeli tahsil etmeye” demektir. Daha çok vekaletnamelerde geçer, satış bedelini tahsil edebilmek yetkisi, anlamına gelir.

AİLE KONUTU : Aile konutu, ailenin devamlı olarak ikametine ayrılan konuttur. Medeni Kanunun 19. Maddesinde aile konutunun bulunduğu yere "yerleşim yeri" adı verilmiştir. Buna göre; yerleşim yeri, bir ailenin sürekli kalmak niyetiyle oturduğu yerdir. Bir ailenin aynı zamanda birden fazla yerleşim yeri olamaz. Demek ki, bir ailenin birden fazla aile konutu olamaz. Mede i Kanunun 19. Maddesinde sözü edilen yerleşim yerindeki konut, "aile konutudur." Bir aile pek çok yerde konut sahibi olabilir,ancak bunlardan sadece birisi medeni kanunun aradığı anlamda aile konutudur.

AİLE YURDU : Bir kimsenin bir evi veya tarıma veya sanayiye elverişli taşınmazları eklentileri ile beraber ailesine tahsis ederek ailesini koruyucu birtesis (yurt) oluşturmasıdır. Aile yurdu kurulduğu tapu kütüğünün şerhler sütununa yazılır. (MK.386) => (Konutlar, tarıma veya sanayiye elverişli taşınmazlar, eklentileriyle birlikte aile yurdu haline getirilebilir.)

AKİTLİ İŞLEMLER : Tapu sicil müdürlüğünde resmi senet düzenlenerek yapılan işlemlerdir. Satış, bağış, taksim, ölünceye kadar bakma akdi, ipotek ve irtifakhakları akitli işlemlere örnek gösterilebilir. Tapu Kanununun 26.Maddesinde mülkiyet ve mülkiyet dışındaki ayni hakların kurulması vedevri için tapu sicil müdürlüğünde resmi senet düzenleneceği belirtilmiştir. Şahsi haklar için resmi senet düzenlenmez.

AKİTSİZ İŞLEMLER : Tapu Kanununun 26. Maddesinin dışında kalan, ayni hakların kurulması vedevri ile ilgili olmayan kişisel hakların şerhi, terkin, düzeltme, değişiklik, ayırma, birleştirme, mirasın intikali gibi hak sahibinin veya malikin tek taraflı iradesi ile tapu sicil müdürlüğünde yapılan işlemlerdir. Akitsiz işlemler için resmi senet yerine Tescil İstem Belgesi düzenlenir.

ALENİYET : Açıklık. Tapu sicil bilgilerinin sadece ilgililerine açık olması ilkesi demektir.

ANA SİCİLLER : Ana siciller tapu sicilinin asli unsurlarıdır ve şunlardan oluşur:
a) tapu kütüğü
b) kat mülkiyeti kütüğü,
c) yevmiye defteri,
d) resmibelgeler (resmi senet, plan, mahkeme kararı ve diğerleri)

APLİKASYON (YER GÖSTERME) : Kadastro paftalarındaki parsel köşe noktalarının yeniden zeminde belirtilmesidir. Parselin zemindeki sınırlarının gösterilmesidir. (BÖHYY. 262. 19 Sy. M.83)  ⤶
(BÖHYY. 262. 19 Sy. M.83) =>Uygulamalar aşağıdaki esaslara göre yapılır:
a) Uygulama, yersel veya uydu tekniklerinden yararlanılarak yapılabilir.
b) Uygulama, kontrol noktalarına dayalı olarak yapılır. Kontrol noktalarının bulunmaması durumunda, bu Yönetmelik esasları çerçevesinde sıklaştırma yapılır.
c) Mülkiyet sınırlarının aplikasyonu ve mülkiyete ilişkin yer gösterme işlemleri Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün belirleyeceği esaslar çerçevesinde yapılır.”

APOSTİLLE : 5 Ekim 1961 tarihinde La Haye sözleşmesine katılan ülkelerden birisi yetkili makamı tarafından belgenin düzenlendiği anlamına gelir. Vekaletname, yetki belgesi ve diğer belgeler üzerinde “Apostille(Convention de La Haye du Octobre 1961)” ibaresi varsa o yerdeki Türk konsolosluğu tasdikine gerek olmadan belge Türkiye’de geçerli kabul edilir.

ARAZİ : Sınırları yeterli vasıtalarla belirlenmiş, yatay ve düşey sınırları bulunan zemin parçasıdır.

ARAZİ KAYMASI : Bkz. MK.709 => Heyelan, toprak kayması gibi doğal olaylar sonucu; Bir arsanın toprağı komşu arsaya geçerse = Bu toprak yeni arsa sahibinin olmaz; ✔️ Eski sahibinin mülkiyetinde kalır

ARSA : Belediye ve mücavir alan sınırları veya köy yerleşik alanlarında yapılan planlarla iskan (yapılaşma) sahası olarak ayrılmış yerlerde bulunan arazi parçalarına arsa denir.

ARSA PAYI : Kat irtifakı veya kat mülkiyeti kurulmuş binalarda her bir bağımsız bölüme tahsis edilmiş zemindeki (arsadaki) ortak mülkiyet payına arsa payı denir.

ASKERİ GÜVENLİK BÖLGESİ : Kamu ve özel kuruluşların çevresinde Bakanlar Kurulunca tesis edilir. (2565 Sy. K. 3,4,19)

• 2565 Sy. K. → 2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu
• 3, 4, 19 → Kanunun 3., 4. ve 19. maddeleri

Madde 3 – Askerî yasak bölgeler

Yurt savunması bakımından önem taşıyan askerî tesislerin çevresinde askerî yasak bölgeler kurulabilir.
Bu bölgelerin sınırları ve dereceleri belirlenir ve bu alanlarda giriş, yerleşme ve faaliyetler kısıtlanır veya yasaklanır.

Madde 4 – Askerî yasak bölgelerin dereceleri

Askerî yasak bölgeler:

• Birinci derece
• İkinci derece
  olarak ayrılır.
  Bu derecelere göre uygulanacak kısıtlamaların kapsamı farklıdır (birinci derece daha sıkıdır).

ASKERİ YASAK BÖLGE : Yurt savunması bakımından hayati önem taşıyan askeri tesis ve bölgelerin çevresinde Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenen sınırlar içerisinde kalan bölgedir. Askeri yasak bölgeler 1 inci ve 2 inci askeri yasak bölgeler olmak üzere ikiyeayrılır. 1 inci derece askeri yasak bölgeler içerisindeki taşınmazmallar kamulaştırılır. 2 inci derecedeki askeri yasak bölgelerde yabancı uyruklu kimseler taşınmaz edinemezler, edinmişlerse tasfiye edilir. Yabancılar izin almadan bu bölgede taşınmaz kiralayamazlar. Bu hükümlere aykırı hareket edenler cezalandırılır. Yetkili komutanlıkça izin verilmeyen her türlü inşaat durdurulur. (2565 sy As.Ys. Bl. K.m3,5)
2565 sayılı Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu:
Madde 3 – Askerî yasak bölgeler

Yurt savunması bakımından önem taşıyan askerî tesis ve bölgelerin etrafında, güvenliğin sağlanması amacıyla askerî yasak bölgeler kurulabilir.
Bu bölgelerin sınırları ve dereceleri (birinci ve ikinci derece) yetkili makamlarca belirlenir ve ilan edilir.
Bu alanlara giriş, ikamet ve faaliyetler kısıtlanır veya yasaklanır.

Madde 5 – Güvenlik bölgeleri

Millî güvenlik açısından korunması gerekli görülen yerlerde güvenlik bölgeleri oluşturulabilir.
Bu bölgelerde:

• giriş-çıkış,
• yerleşme,
• taşınmaz edinme ve kullanma
  gibi hususlar kısıtlanabilir veya izne bağlanabilir.

AYNİ HAKLAR : Kişilerin eşya üzerinde doğrudan doğruya hakimiyetini sağlayan ve bu nedenle herkese karşı ileri sürülebilen haklardır. Örnek: Mülkiyet hakkı.

AYNİ SERMAYE TAAHHÜDÜ : Bir taşınmaz malın mülkiyetinin veya ayni bir hakkın, yeni kurulmakta olan veya önceden kurulmuş bulunan bir şirkete ortak olmak amacıyla devredilmesi işlemidir.

AZİL : Vekaletnamedeki vekilin ve yetki belgesindeki temsilcinin yetkisinin sona erdirilmesi, azledilmesidir. Azil noterden yapılabileceği gibi tapu sicil müdürlüğüne verilecek bir dilekçe ile de yapılabilir. Azil belgesi tapu sicil müdürlüğüne ulaşınca aziller siciline kaydedilir. Vekaletle yapılan işlemlerde aziller sicilinden mutlaka arama yapılarak vekilin yetkisinin devam edip etmediğine bakılır.

 

 

-----B-----

BAĞIMSIZ BÖLÜM : Kat mülkiyeti veya kat irtifakı kurulmuş yerlerde ana gayrimenkulün ayrı ayrı ve başlı başına kullanılmaya elverişli olan ve her biri kat mülkiyeti kütüğünde ayrı bir sayfaya tescil edilen konut, dükkan, mağaza gibi bağımsız mülkiyete konu bölümlerine bağımsız bölüm denir.

BAĞIMSIZ VE SÜREKLİ HAKLAR : Bkz. Müstakil ve daimi haklar.
Bkz. Müstakil ve daimi haklar

1. Müstakil haklar (Independent rights)
   • Taşınmazdan bağımsız olarak var olan haklardır.
   • Örnekler:
     • Mülkiyet
     • İntifa hakkı
     • Sınırlı ayni haklar
2. Daimi haklar (Perpetual rights / permanent rights)
   • Sürekli kullanım veya yararlanma hakkı veren haklardır.
   • Örnekler:
     • Geçit hakkı (yol hakkı)
     • Su hakkı
     • Elektrik hattı veya altyapı tesis hakkı

Kadastro açısından önemi:

• Parsel üzerinde müstakil veya daimi haklar varsa, bu haklar ölçüm ve tapu kaydında gösterilir.

• Yeni ada veya parsel numaralandırmasında bu haklar dikkate alınır.

BAKİYE : Kalan. Bir alacaktan geriye kalan miktar.

BAŞVURU FİŞİ : Akitli veya akitsiz işlemler yaptırmak için tapu sicil müdürlüğüne sözlü olarak başvuran hak sahiplerinin bu sözlü istemlerinin müdürlükçe yazıya geçirildiği, müdür veya memurca doldurulan matbu formdur. Başvuru fişi mutlaka iki nüsha düzenlenerek birisi başvuran kimseyeverilir, diğeri dosyasında muhafaza edilir.

BEYAN : Üçüncü kişileri aydınlatmak, bilgilendirmek ve özellikle uyarmak amacıyla tapu kütüğündeki özel sütununa işlenen taşınmazın hukuki durum ve akıbetini gösteren belirtmelerdir.

BİLA : “siz, sız” şeklindeki olumsuzluk ekidir. Bila faiz: faizsiz, Bila bedel: bedelsiz gibi.

BİLUMUM : Bütün, tüm, tamamı.

BÜTÜNLEYİCİ PARÇA : Bir eşyayı tamamlayan ve asıl eşya zarar görmeden ondan ayrılmayan parça. Bkz. Mütemmim cüz.

 

 

-----C-----

CEBRİ İCRA : Yerine getirilmeyen veya ödenmeyen bir borcun icra müdürlüğü aracılığı ile tahsili.

CEBRİ SATIŞ : Üzerinde haciz veya ipotek kaydı bulunan borçluya ait taşınmaz malın borcu tahsil amacıyla icra müdürlüğü veya alacaklı kamu idaresi kanalıyla satılarak, ihale alıcısı adına tescili işlemidir.

CİNS DEĞİŞİKLİĞİ : Bir taşınmazın cinsinin yapısız iken yapılı veya yapılı iken yapısız hale, bağ, bahçe ve benzeri iken arsa ve arazi, arsa ve arazi veya yapılı iken bağ, bahçe ve benzeri duruma dönüştürmek için paftasında ve tapu sicilinde yapılan işlemdir.

 

 

-----D-----

DAMGA VERGİSİ : 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa ekli (1) sayılı tabloda belirtilen tapu işlemlerinden tahsil edilen vergidir.

DEĞİŞİKLİK : Tapu siciline başlangıçta doğru olarak yazılmış bir kaydın sonradan vuku bulan olaylar ile anlam ve önemini yitirmiş veya kapsamında farklılık olması halinde malik veya hak sahibinin talebi ile sicildeki kaydın gerçeği yansıtır hale getirilmesidir. Değişiklik, düzeltmeden(tashihten) farklıdır. Değişiklik işlemine en güzel örnek cins değişikliğidir.

DEĞİŞİKLİK İŞLEMLERİ : Kadastro paftasında değişiklik yapılmasını gerektiren ayırma, birleştirme, cins değişikliği gibi tapu fen işlemlerine değişiklik işlemleri denir.

DERECE : İpoteklerin tescil edildiği sıralama. İpoteklerin bir birine üstünlüğü tarih ve yevmiye numaralarına göre değil, tapu kütüğünde işgal ettiği derece ve sıraya göre belirlenir. İpoteklerin diğer haklara üstünlüğü ise tarih ve yevmiye numarasına göre belirlenmektedir. Bkz.İpotek derecesi.

DEVLETİN SORUMLULUGU : Medeni Kanunun 1007. maddesi uyarınca, tapu sicilinin tutulmasından kaynaklanan zararlardan kusursuz dahi olsa Devletin sorumlu olması demektir. Sicili tutan tapu memuru ise ancak kusurlu olması halinde ve kusuru oranında sorumludur.

DEVRE MÜLK : Mesken olarak kullanılmaya elverişli bir yapı veya bağımsız bölümün ortak maliklerinden her biri lehine bu yapı veya bağımsız bölümden yılın belli dönemlerinde (devreler halinde) müşterek mülkiyet payına bağlı olarak yararlanılmak üzere kurulan bir irtifak hakkıdır.

DEVLETİN SORUMLULUĞUNDA RûCÜ : Hazinenin ödediği tazminatın tamamını veya bir kısmını kusurlu tapu memurundan istemesidir.

DEVRE TATİL : Mülkiyet payına bağlı olmayarak genelde turizm bölgelerinde belli tarihlerde tatil yapmak hakkıdır. Her bir devre ayrı tarihlerde ayrı şehir veya ülkelerde kullanılabilmektedir. Bu hakkın tapu siciliyle ilgisi yoktur, ayni bir hak olmayıp şahsi bir haktır.

DÖNER SERMAYE ÜCRETİ : TKGM. Döner Sermayesi İşletmesi hesabına, tapu işlemlerinden tahsil edilen ve tutarı her yıl başında döner sermaye yönetim kurulunca yeniden belirlenen ücrettir.

DÜZELTME : Tapu kütüğüne yanlış yazılmış bir kaydın belgelerine uygun olarak düzeltilmesi işlemidir.

DÜZENLEME ORTAK PAYI (DOP): İmar düzenlenmesine tabi tutulan yerlerde kamu yararına ayrılacak alan ve tesisler için kullanılmak üzere düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların, düzenlemeden önceki yüzölçümlerinden %35’e kadar düşülebilen miktar ve/veya zorunlu hallerde malikin muvafakatı ile tespit edilen karşılığı bedeldir.

 

 

-----E-----

EDİNİLMİŞ MALLARA KATILMA REJİMİ : Eşler sözleşme ile hiçbir mal rejimini seçmemişlerse Medeni Kanun gereği eşler arasında uygulanacak yasal mal rejimidir. TMK Madde 218 (Edinilmiş mallar): “Edinilmiş mallar, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir.”

EĞİTİME KATKI PAYI : Sekiz yıllık eğitime katkı amacıyla her tapu işlemi karşılığında işlemin taraflarından alınan vergi.

EKLENTİ : Teferruat, Asıl şey malikinin anlaşılabilen arzusuna veya yerel adetlere göre, işletilmesi, korunması veya yarar sağlanması için asıl şeye sürekli olarak özgülenen ve kullanılmasında birleştirme, takma veya başka bir biçimde asıl şeye bağlı kılınan taşınır maldır. Kat irtifakı veya kat mülkiyeti kurulmuş binalarda bir bağımsız bölümün dışında olup, kömürlük, garaj, depo gibi doğrudan doğruya o bölüme tahsis edilmiş olan yerlere eklenti denir. TMK Madde 686: “Bir şeye malik olan kimse, o şeyin bütünleyici parçalarına da malik olur.”

ELBİRLİĞİ MÜLKİYETİ : Birden çok kişinin bir taşınmaz mal üzerinde pay oranları açıkça gösterilmeden malik olmaları demektir. Bkz.İştirak halinde mülkiyet.

EMLAK : Emlak her tip taşınmazın genel ismidir. Bağ, bahçe, arsa, tarla, daire, dükkan, mağaza, işyeri, bina, depo, büro v.b. Özünde tarladan arsaya ve arsadan ise nitelik bakımından değerlenebileceği her tip taşınmaza emlak denir.

EMLAK BEYAN DEĞERİ : Emlak Vergisi Kanununa göre genel beyan dönemlerinde taşınmaz maliki veya hissedarları tarafından belediyelere verilen emlak beyannamelerinde belirtilen değerdir. Bu değere kayıtlı değer de denir. Tapu harçlarına esas matrah hesaplanırken, bu değere sonraki her yıl için belirlenen yeniden değerleme oranı uygulanarak bulunacak değerden aşağı olmamak üzere taraflarca müdürlüğe bildirilen değer üzerinden harç hesaplanır.

ERGİNLİK : Reşit olmak, rüşt. Bir kimsenin 18 yaşını bitirerek, 19 yaşından gün almış olması ile kazandığı hukuki statü.

EVRAK-I MÜSPİTE : Resmi senet, plan, mahkeme kararı ve diğerleri gibi tapu sicilindeki kayıtların dayanağını oluşturan resmi belgelerdir. Plan kadastro müdürlüğünde, diğer belgeler tapu sicil müdürlüğündeki parsel dosyalarında arşivlenir.

 

 

-----F-----

FBK. : İpoteklerin tescilinde kullanılan fekki (terkini) bildirilinceye kadar anlamına gelen kısaltmadır. Alacaklının terkin istemi üzerine ipotek sicilden terkin edilir. Üç ay, bir yıl gibi süreli ipoteklerde desürenin bitiminde ipotek müdürlükçe kendiliğinden terkin edilmemekte yine alacaklının talebi aranmaktadır.

FEK : Terkin. Fek etmek: Terkin etmek.

FEN: Teknik, mühendislik ve ölçme bilgilerini kapsayan uygulama alanı

FEN İŞLERİ: Kadastro ve harita üretiminde teknik işlemleri yürüten birimler

FEN KLASÖRÜ: Taşınmaza ait teknik belgelerin (ölçü, kroki, hesap vb.) saklandığı dosya

FENNİ HATA: Ölçü, hesap veya çizimden kaynaklanan teknik yanlışlık

FENNİ MESUL: Yapı ve projelerin teknik sorumluluğunu üstlenen uzman kişi

FERAGAT : Vazgeçme. Bir haktan bedelli veya bedelsiz vazgeçme.

FERAĞ: Taşınmaz mülkiyetinin tapuda bir başkasına devredilmesi işlemi

FERAĞ TAKTİRİ: Devir iradesinin tapu memuru önünde beyan edilmesi

FERAĞ VERME : Gayrimenkul malikinin mülkiyet hakkını devretmek veya üzerinde başkası lehine bir hak kurmak amacıyla tapu sicil müdürlüğüne gelip, düzenlenen resmi senedi imzalayarak başkası lehine tescilini istemesi eylemidir. Buna ferağ takriri de denmektedir.

FERAİZ : İlk Medeni Kanunun yürürlüğe girdiği, 1926 yılından önce ülkemizde uygulanan mecelle isimli kanunun miras hükümleri. Feraizde taşınmaz malın tarla, bağ, bahçe, ev gibi vasfına göre kızların ve erkeklerin alacağı miras payları farklıdır. Genelde kızlar yarım, erkekler tam payalır.

FER’İ HAK: Asıl hakka bağlı olan, onunla birlikte varlık gösteren hak (örneğin ipotek)

FİİL EHLİYETİ : Kendi fiiliyle hak edinebilme ve borç altına girebilme yeterliliğidir. Bunun için ayırt etme gücüne sahip ve ergin olmak gerekir. TMK Madde 9: “Fiil ehliyetine sahip olan kimse, kendi fiilleriyle hak edinebilir ve borç altına girebilir.”

FİKS NOKTA (sabit nokta): Koordinatları kesin olarak belirlenmiş ve değişmeyen referans noktası

FİNANSAL KİRALAMA : Kiralayanın, kiracının talebi ve seçimi üzerine üçüncü kişiden satınaldığı veya başka suretle temin ettiği bir malın zilyetliğini, hertürlü faydayı sağlamak üzere ve belli bir süre feshedilmemek şartı ilekira bedeli karşılığında, kiracıya bırakmasıdır. Finansal kiralama tapu kütüğüne şerh edilir.

FİZİKİ HARİTA: Yeryüzü şekillerini (dağ, ova, akarsu vb.) gösteren harita türü

FİZİKİ SINIR: Arazide doğal ya da yapay unsurlarla belirlenmiş sınır (duvar, dere vb.)

FOTOGRAMETRİ: Fotoğraflardan ölçü ve harita üretme tekniği

FOTOGRAMETRİK HARİTA: Yeryüzünün; uçak, drone ya da uydu gibi platformlardan çekilen örtüşmeli fotoğrafların özel yöntemlerle analiz edilmesi sonucu elde edilen, ölçüye dayalı ve yüksek doğruluk içeren harita türüdür. Bu haritalar, yalnızca görsel bir temsil sunmakla kalmaz; aynı zamanda arazinin gerçek konumunu, şekillerini, yükseklik farklarını ve detaylarını sayısal olarak yeniden kurar. Fotogrametri sayesinde iki veya daha fazla görüntü arasındaki perspektif farkları kullanılarak üç boyutlu modelleme yapılır ve bu modelden planimetrik (yatay) ve altimetrik (yükseklik) bilgiler çıkarılır.

Bu yöntemle üretilen haritalar; mühendislik projeleri, şehir planlama, kadastro çalışmaları, madencilik, afet yönetimi ve savunma gibi alanlarda tercih edilir çünkü hem geniş alanları hızlı kapsar hem de klasik ölçme yöntemlerine göre zaman ve maliyet açısından avantaj sağlar.

FRENK ÖLÇÜ SİSTEMLERİ: Uluslararası ölçü sistemine (metrik sistem) dayalı ölçüler

 

 

-----G-----

 

GABARİ : Bir yapının imar planına göre ulaşabileceği azami yükseklik ve boyut sınırlarıdır.
Dayanak: İmar Kanunu Not: Belediyeler tarafından belirlenir ve ruhsat sürecinde önemlidir.

GAİPLİK KARARI : Bir kimsenin ölümüne kesin gözüyle bakılacak bir durumda olmamakla beraber, ölüm tehlikesi içinde kaybolmuş veya kendisinden uzun süredirhaber alınamamışsa mirasçılarının talebi üzerine mahkemece verilen ve kaybolan kişiyi ölmüş sayan karardır. Gaiplik kararı üzerine veraset senedi alınarak, mirasın intikali yapılabilir.

GARAME ANLAŞMASI : İpoteğin tesisi sırasında veya sonradan birden çok ipotek alacaklısı arasında yapılan ve gayrimenkulün paraya çevrilmesi halinde, üst derecedeki ipoteğin öncelikli olması hakkını kaldırarak, alacak miktarları arasındaki orana göre satış bedelinin paylaştırılmasını ön gören bir anlaşmadır.

GAYRİMENKUL : Arazi, arsa, bağımsız bölüm gibi bir yerden bir yere taşınamayan,yerinde sabit duran şeylerdir. Bu nedenle taşınmaz mal da denmektedir. Gayrimenkul kayıtları kadastro gören yerlerde tapu sicilinde, kadastro görmeyen yerlerde zabıt defterlerinde tutulmaktadır. Tapusu olmayan gayrimenkullerin devri zilyetlik hükümlerine göre harici senet veya noterde yapılmaktadır.

GAYRİMENKUL DEĞERLEMESİ : Bir taşınmazın piyasa değerinin belirlenmesi işlemidir.

GAYRİMENKUL SATIŞ VAADİ : Bir taşınmazın ileride satılacağına dair yapılan sözleşmedir. 

GAYRİMENKUL YATIRIMI : Taşınmaz edinerek gelir elde etme amacıyla yapılan yatırım türüdür.

GAYRİSAHİH VAKIF : mülkiyeti devredilmeksizin yalnızca gelirinin veya kullanımının belirli bir amaca tahsis edildiği, daha çok kamu malları üzerinde kurulan vakıf benzeri yapıdır; taşınmazın mülkiyeti vakfa geçmez, sadece yararlanma amacı sınırlandırılır. Dayanak osmanlı vakıf hukuku uygulamaları ve günümüzde 5737 sayılı vakıflar kanunu ilgili hükümleri.

GECEKONDU : İmar ve yapı işlerini düzenleyen mevzuata ve genel hükümlere bağlı kalınmaksızın, kendisine ait olmayan arazi veya arsalar üzerinde sahibinin rızası alınmadan yapılan izinsiz yapı demektir.

GEÇİCİ ŞERH : Yapılacak olan bir tapu işleminde ayni hakkını ispat veya eksik belgesini tamamlaması için ilgilisine süre verilerek mevcut hakları tehlikeli bir gelecekten kurtarma düşüncesine dayanan bir hukuki müessesedir.

GEÇİCİ TESCİL : Tapu siciline geçici nitelikte yapılan kayıttır.

GEÇİT HAKKI : Yola çıkışı olmayan bir taşınmazın komşu parsel üzerinden geçiş hakkıdır.

GENELGE : Ülke çapında bir sorunu gidermek ve müdürlükleri aydınlatmak amacıyla merkezi idare tarafından bir sıraya göre yayınlanan genel emirlerdir. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü, 3045 sayılı Kuruluş Kanununun 28.Maddesindeki düzenleme görev ve yetkisine istinaden bağlı birimlerinin sorunlarını genelgelerle çözmeye çalışmaktadır. Genelgeler yönetmelik, tüzük ve kanunlara aykırı olamaz. Bölge Müdürlüklerinin de genelge yayınlama yetkisi vardır.

GENİŞLEME (Parsel) : Bir parselin sınırlarının artırılması işlemidir.

GERÇEK KİŞİ : İnsanlardır.

GERÇEK DEĞER : Bir taşınmazın piyasa koşullarına göre belirlenen değeri.

GERİ DÖNÜŞÜM (Kadastro) : Hatalı kadastro işlemlerinin düzeltilmesi sürecidir.

GİDER PAYLAŞIMI : Ortak mülkiyette masrafların paylaştırılmasıdır.

GİZLİ AYIP : Taşınmazda ilk bakışta fark edilmeyen kusurdur.

GÖSTERİM (Harita) : Harita veya planda detayların ifade edilme biçimidir.

GÜNCELLEME (Kadastro) : Kadastro bilgilerinin yenilenmesi işlemidir.

 

 

-----H-----

HACİZ : Borçlunun taşınmazına alacaklı lehine el konulması işlemidir.

HAK :  Hukukun insanlara tanıdığı, kullanılması hak sahibinin isteğine bağlı bir yetkidir. Eşya hukuku açısından haklar, ayni haklar ve şahsi haklar olmak üzere ikiye ayrılır. Ayni hak herkese karşı ileri sürülebilen haklardır. Örnek; mülkiyet hakkı. Şahsi hak ise sadece sözleşmenin diğer tarafına karşı ileri sürülebilen haklardır.
Örnek; kira hakkı.

HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE : Belirli bir sürede kullanılmayan hakkın tamamen ortadan kalkmasına neden olan süredir.

HAK EHLİYETİ : Hak edinebilmek, borç altına girebilmektir. Bunun için insan olmak yeterlidir. (M.K 8)
MK.8 => Bir hakkın doğumu, kapsamı ve sona ermesinde dürüstlük kuralına uyulması gerektiğini ve herkesin haklarını kullanırken dürüst davranmak zorunda olduğunu ifade eden hukuk ilkesidir.

HAKKIN DEVRİ : Bir hakkın bir kişiden başka bir kişiye geçirilmesi işlemidir.

HAKKIN TESİSİ : Bir ayni hakkın kurulması işlemidir.

HAK SAHİBİ : Bir taşınmaz üzerinde mülkiyet veya sınırlı ayni hakka sahip olan kişidir.

HAKSIZ İŞGAL : Bir taşınmazın malikinin izni olmadan kullanılmasıdır.

HAKSIZ TESCİL : Tapu siciline hukuka aykırı şekilde yapılan kayıttır.

HARÇ : 492 sayılı Harçlar Kanununa ekli (4) tarifede belirtilen tapu işlemlerinden, verilen tapu hizmeti karşılığında alınan paradır. Günümüzde tapu harçları T.C. Ziraat Bankası ve Vakıflar Bankası tüm şubelerine yatırılabilmektedir. Harcı yatırılmadan tapu işlemi yapılamaz. Yapan memur sorumlu olur.
492 => sayılı Harçlar Kanununa ekli (4) tarife: Tapu ve kadastro işlemlerinde alınacak harçların türünü ve oranlarını belirleyen tarifedir.

HARİTA : Taşınmazların konum ve sınırlarını gösteren teknik çizimdir.. Diğer bir değişle Harita; Yer yüzünün tamamının veya bir kısmının belli ölçekte küçültülerek, bir altlığa çizilmiş şekline harita denir.

HARİTA MÜHENDİSLİĞİ : Taşınmazların ölçülmesi ve haritalanması ile ilgili teknik alandır.

HATA DÜZELTME (Kadastro) : Kadastro kayıtlarında yapılan yanlışlıkların giderilmesi işlemidir.

HAYMATLOS : Vatansız, hiçbir ülkenin vatandaşlığında bulunmayan kişi.

HAZİNE ARAZİSİ : Hazinenin mülkiyetinde bulunan arazi. Hazinenin tapu sicilinde tescilli olan arazileri olabileceği gibi, tapuya tescil edilmemiş araziler, dağlar, tepeler, kayalar, göller, nehirler, dereler de hazinenin mülkiyetinde sayılır. Tescili olanlara hazinenin özel mülkiyetinde olan araziler, tescilsiz olanlara hazinenin genel mülkiyetinde olan araziler denir. Hazine arazilerinin ihale yolu ile satışı mümkündür.

HAZİNE-İ MALİYE : Maliye Hazinesi.

HAZİNE TAŞINMAZI : Devletin mülkiyetinde bulunan taşınmazlardır.

HEYELAN : Toprak veya kaya kütlelerinin yer çekimi etkisiyle bulundukları yerden kayarak aşağı doğru hareket etmesi sonucu oluşan yer değiştirme olayıdır. Mk:710 =>
MK.710: Mülkiyetin kazanılmasının, taşınmazlarda kural olarak tapu siciline tescil ile gerçekleştiğini ifade eden hükümdür.
MK.710, taşınmaz mülkiyetinin kural olarak tescil ile kazanıldığını düzenler; ancak doğal olaylar (örneğin heyelan) sonucu taşınmazın fiili durumu ve sınırları değişebilir. 
Heyelan açısından ilişki ise => Heyelan: Arazi kayması sonucu bir taşınmazın sınırlarının veya yüzölçümünün doğal olarak değişmesi durumudur ve bu gibi hallerde mülkiyet, her zaman doğrudan tescile bağlı olmaksızın fiili duruma göre yeniden değerlendirilmek zorunda kalabil
 
HISIMLIK : Akrabalık. Kan hısımlığı ve kayın hısımlığı olarak iki türü vardır. MK.17 =>
MK.17: Kişiliğin, çocuğun sağ olarak tamamıyla doğduğu anda başladığını ifade eden hükümdür.

HİSSE : Bir taşınmaz malın tam mülkiyetinin bir kısmına karşılık gelen paydır. Müşterek ve iştirak halinde mülkiyette maliklerden her biri taşınmaz malın bir miktar hissesine sahiptir.

HİSSELİ TAPU : Bir taşınmazın birden fazla kişi adına paylı olarak kayıtlı olmasıdır.

HİSSE TEVHİDİ : Bir taşınmaz malda hissesi olan bir kimsenin aynı taşınmaz üzerinde yeni bir hisse iktisap etmesi halinde önceki hisseyle sonra alınan hissenin birleştirilerek tapu kütüğüne tescil edilmesi demektir. Bu tescil için talebe gerek yoktur, müdürlükçe kendiliğinden yapılması zorunludur.

HÜKMEN İPOTEK : Malikin rızasına tabi olmadan mahkeme kararıyla kurulabilen ipotek demektir. HUMK. Madde 96’ya göre mahkeme kararıyla teminat ipoteği kurulabilmektedir.
HUMK.96: Davaya taraf olmayan üçüncü bir kişinin, dava konusu hak üzerinde hak iddia ederek davaya müdahil olabilmesini düzenleyen hükümdür.

HÜKMEN TESCİL: Mahkeme kararıyla yapılan tescil işlemidir.
 

 

-----İ-----

İADE HAKKI : Tapu sicili veya kadastro işlemlerinde kanuni hata/prosedür eksikliği varsa, ilgilinin ödediği harç ve ücretlerin resmî olarak iadesi talep edebildiği hak.

İCRA TAKİBİ : Tapu sicilindeki taşınmaz üzerinde alacak tahsili amacıyla resmî mercilerce yürütülen cebri icra sürecidir; taşınmaz haczi ve satışına kadar gider.

İDARİ YARGI : Tapu veya kadastro idaresinin verdiği kararların hukuka uygunluğunu denetleyen yargı koludur. Tapu/kadastro kararlarına karşı idari yargıya başvurulabilir.

İFADE TUTANAĞI : Tapu dairelerinde veya kadastro işlemlerinde işlemi yapan görevlilerce tarafların ve olayın resmî olarak yazılı şekilde kaydedilmesidir.

İFRAZ : Tapu kütüğünde tek parsel olarak kayıtlı bulunan bir taşınmaz malın düzenlenen haritalara göre birden çok parçaya ayrılarak tapu kütüğüne tescil edilmesi işlemidir.

İHTİYARİ İHALE : Bir idarenin kendi isteği ile 2886 sayılı Devlet İhale Kanununa göre yaptığı ihale işlemidir. İhtiyari ihalede mülkiyet tescilsiz olarak kazanılmaz. İhale kararının kesinleştiği aranmaz. İhale taraflarının tapu sicil müdürlüğüne müracatı ile resmi senet düzenlenir. Bir borcun ödenmemesi nedeniyle icra dairesi, alacaklı kamu idaresi veya mahkemece yapılan satışlara ise cebri ihale denir.

İHTİYARİ ŞERH : Tarafların talebi üzerine tapu siciline konulan, hak ve sorumlulukları açıklayan kayıttır (örneğin satış vaadi şerhi).

İKAMETGAH BELGESİ : Tapu işlemlerinde başvuran gerçek kişinin resmî adresini kanıtlamak için verilen nüfus idaresi belgesidir.

İKAMETGAHTA İŞLEM : Tapuda işlem yaptıracak kişinin tapu idaresine gelmesine engel bir durumu bulunması halinde tapu memurlarınca adresine gidilerek talebin karşılanmasıdır. (TST.19).
TST.19: Tapu sicilinde yapılan tescil, terkin ve değişiklik işlemlerinin, talep ve belgelerin incelenmesi sonucunda mevzuata uygunluk sağlanarak gerçekleştirileceğini ifade eden hükümdür.

İKRAMİYESİZ TESCİL : Tapu siciline herhangi bir bedel ödenmemiş olmasına rağmen kayıt olunan tescil türü (uygulamada özel bir sınırlı hak veya bağış vb. durumlarda görülebilir).

İKTİSAP : Edinme, kazanma. İktisap sebebi: edinme sebebi, taşınmazın malik adına nasıl tescil edildiği.

İLAM : Mahkeme kararı demektir.

İLAVE TESCİL HAKKI : Mevcut bir hak veya tescil üzerine sonradan yeni bir hak veya şerh eklenmesini sağlayan tescil yetkisi.

İLMÜHABER : Tapu sicilinde, kadastro sırasında yapılan bazı hataların düzeltilmesi için, istemde bulunanın hak sahibi olduğuna kanaat getirebilmek amacıyla müdürlükçe istenen ve ilgili tarafından temin edilen, fotoğraflı ve köy muhtarlığınca imzalı, mühürlü resmi bir belgedir.

İMAR AFFI : Ülkemizdeki yoğun nüfus artışının getirdiği konut ihtiyacına yönelik arsa üretiminin karşılanamaması nedeniyle ortaya çıkan kaçak ve çarpık yapılaşmayı bir plana bağlayarak kişilerin kullanımındaki alanların mülkiyetinin belirli sınırlamalarla kullananlara dağıtımına imar affı denmektedir.

İMAR BÜTÇESİ : Tapu/kadastro ile doğrudan tanımlanmamakla birlikte, imar planlama sürecinde taşınmaz değerlemeleri ve kamulaştırma bedelleri için planlanan kaynak ve harcamaları gösterir.

İMAR PLANI : İmar uygulaması yapılan yerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulamaya esas olacak diğer bilgileri ayrıntılarıyla gösteren üzerine kadastral durumu da işlenmiş plana uygulama imar planı denir.

İMAR KRİTERLERİ : Bir taşınmazda kullanım, yoğunluk, yükseklik vb. plan hükümlerini belirleyen plan notlarıdır; imar planı ile ilişkilidir ve kadastro/tapu sicilinde plan uyumunun temelini oluşturur.

İMAR PARSELİ : İmar adaları içerisindeki kadastro parsellerinin imar mevzuatı ve imar planı esaslarına göre düzenlenmiş şeklidir.

İMAR UYGULAMASI : Yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların plan, fen, sağlık veçevre şartlarına uygun oluşumunu sağlamak amacıyla bulunduğu yere göre belediye veya valiliklerce yapılan ve bu yerlerde inşaa edilecek resmi ve özel bütün yapıları düzenleyen imar planı hazırlama işlemidir.

İMAR DEĞİŞİKLİĞİ : İmar planlarında yapılan resmi değişiklik sonucu taşınmazın kullanım, yoğunluk veya fonksiyonunun yeniden belirlenmesi.

İMAR DÜZENLEMESİ : Bir yerleşim alanında imar planı uyumuna yönelik parselasyon, yola terk, kamulaştırma vb. uygulamaların bir bütün hâlinde gerçekleştirilmesi.

İMAR-İHYA : Orman sayılmayan, devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan ve kamu hizmetine tahsis edilmeyen arazinin, masraf ve emek sarfı ile tarıma elverişli hale getirilmesidir. (Kad. K.17).
Kad. K.17: Kadastro çalışmaları sırasında taşınmazların sınırlarının, zilyetlik durumu ve mevcut delillere göre belirlenmesini düzenleyen hükümdür.
Başka bir değişle İmar-İhya; Boş veya kullanılamayan bir taşınmazın, imar planına uygun olarak yapı, altyapı veya düzenleme çalışmalarıyla kullanılabilir ve değerli hale getirilmesi işlemidir. Kısaca: Taşınmazın planlı şekilde düzenlenip canlandırılmasıdır.

İMZALI SENET : Tapu devri, ipotek vb. işlemlerde taraflarca imzalanmış resmî sözleşme belgesidir; resmî senet veya noter onaylıdır.

İLİŞİĞİN KESİLMESİ : Bir taşınmazın önceki hukuki durum veya bağlantısının resmi olarak sona erdirilmesi; örneğin ipotek, haciz veya şerhin kaldırılması ile ilişkilendirilir.

İLKE KARARI : Tapu ve kadastro uygulamalarında yönlendirici nitelikte olan, idari birim veya yargı tarafından belirlenmiş prensip hükmü (uygulamada benzer hallerde ölçü oluşturur).

İNTİFA HAKKI :  Bir maldan tamamıyla yararlanma, onu kullanma hakkıdır.

İPKA : “Geriye kalan hisse.” Hisseli devirlerde, devredilen hisseden ayrı olarak malikin uhdesinde (üzerinde) kalan mülkiyet payı demektir.

İPOTEK : Temin edilen bir kredi veya doğması muhtemel bir borca güvence olarakbir gayrimenkul gösterilmesi halinde borç miktarı kadar alacağın, varsafaizi ile beraber taşınmazın tapu kütüğünün ilgili sütununa tescili işlemidir. Temin edilen bir kredi veya doğması muhtemel bir borca güvence olarak bir gayrimenkul gösterilmesi halinde borç miktarı kadar alacağın, varsa faizi ile beraber taşınmazın tapu kütüğünün ilgili sütununa tescili işlemidir.

İPOTEK İBLAĞI : Önceden tesis edilmiş ipoteğin bedelinin resmi senet düzenlenerek arttırılmasıdır.

İPOTEKTEN KURTARMA : İpoteğe dahilgayrimenkullerden bir veya bir kaçının ipotek kapsamı dışına çıkarılmasıdır. İpotek alacaklısının talebi ile tescil istem belgesi düzenlenerek yapılır.

İPOTEĞE TEMİNAT İLAVESİ : İpotek kapsamına yenibir gayrimenkulun resmi senet düzenlenerek ilave edilmesidir.

İPOTEK DERECESİ : İpoteğin tapu kütüğünde tescil edildiği derecedir. İpoteklerin birbirine olan öncelik hakkı tescil edildikleri tarih ve yevmiye sırasına göre değil bulundukları dereceye göre belirlenir. İpoteklerin tapu kütüğünün diğer sütunundaki haklara olan önceliği isetescil edildikleri tarih ve yevmiyeye göre belirlenmektedir. İpoteğin bulunduğu derecenin resmi senet düzenlenerek yükseltilmesi veindirilmesi mümkündür. Derece içinde sıralar mevcuttur. Talep edilmesi halinde belli bir derecenin belli bir sırasına (3/2 gibi) tescil yapmak mümkündür.

İPOTEK ALACAĞININ TEMLİKİ : İpotek alacağının resmi senetle veya noterde düzenlenmiş bir sözleşme ile alacaklı tarafından bir başkasına devredilmesi işlemidir.

İPOTEKLİ BORÇ SENEDİ : Şahsi bir alacak için resmi senede dayalı olarak tapu siciline tescil ile kurulan ve kıymetli evrak olarak tedavül kabiliyeti olan gayrimenkul rehin senedidir.

İRADİ MİRASÇILAR : Kanun tarafından değil de miras bırakanın iradesi ile belirlenmiş mirasçılar. Örnek: Vasiyetname ile belirlenmiş mirasçı.

İRAT SENEDİ : Şahsi nitelikte olmayan bir alacak için karşılık gösterilen gayrimenkulle sınırlı sorumlu olmak kaydıyla resmi senetle ve tapu senedine tescil ile sadece zirai gayrimenkuller, evler ve üzerine bina inşa edilecek arsalar üzerinde kurulan bir gayrimenkul rehin senedidir.

İRTİFAK HAKKI : Sahibine hakkın konusu taşınmaz mal üzerinde kullanma ve yararlanma yetkisi veren sınırlı ayni hakların genel adıdır. Bir arazi lehine kurulursa arzi irtifak hakkı, bir şahıs yararına kurulursa şahsiirtifak hakkı denir. Başkalarına devri mümkün olarak ve yirmi yıldan fazla süreli kurulursa daimi ve müstakil irtifak hakkı şeklinde tesciledilebilir.

İSTİMLAK : Kamulaştırma kelimesinin eski söylenişi. Bkz.Kamulaştırma.

İŞGAL : Tapu kütüğünde kayıtlı iken malikinin istemi ile terkin edilmiş bir taşınmazın mülkiyetinin kazanılmasıdı.

İŞLEM BELGESİ : Tapu ve kadastro işlemleriyle ilgili olarak düzenlenen resmî evrak; örneğin tescil istem yazısı, müracaat formu gibi belgelerin genel adı.

İŞLEM ÜCRETİ : Tapu dairesinde yapılan her türlü resmi hizmet için tahsil edilen döner sermaye ücreti dahil resmî ödemedir.

İŞTİRA HAKKI : Bir taşınmaz malı belli bir bedelle, belli bir süre içinde malikinden satın alabilmek hakkıdır. Bu niteliği ile satış vaadine benzer, sözleşme noterce düzenlenir tapu kütüğüne şerh edilir.

İŞTİRAK HALİNDE MÜLKİYET : Birden çok kişinin bir taşınmaz mal üzerinde pay oranları açıkça gösterilmeden malik olmaları demektir. Tapu kütüğünde iştirak halinde malikler yazıldıktan sonra isimleri ortak bir paranteze alınarak, iştiraki doğuran olay verasette iştirak gibi yazılır. Bkz. Elbirliği Mülkiyeti.

İŞTİRAKİN FESHİ : Miras veya diğer sebeplerle oluşan iştirak halinde mülkiyetin sona erdirilerek, hissedarlık (müşterek mülkiyet) esasına geçilmesi işlemidir.

İTİRAZ : Bir şeyin sonucunu kabul etmemek, başka türlü yapılmasını istemek.

İYİ NİYET : Bir hakkı elde edebilmek, kazanabilmek için kötüniyetli olmamaktır. Medeni Kanun aksi kanıtlanmadıkça herkesi iyiniyetli saymıştır. (MK.2).
MK.2: Medeni Kanun’un uygulanmasında, kanunun yürürlükte olduğu ülkede geçerli olan hak ve borç ilişkilerinin, kişiler ve taşınmazlar üzerindeki etkilerini düzenleyen temel ilkedir. Daha basit ifadeyle: MK.2, Medeni Kanun’un kapsam ve uygulama alanını belirler.

İZALE-İ ŞUYU : Birden çok kimse adına elbirliği veya paylı mülkiyet şeklinde kayıtlı bulunan taşınmaz mallar taksimi konusunda hissedarların anlaşamaması halinde, mahkeme kararı ile taşınmaz malın ihaleyle satılması demektir.

 

 

-----K-----

KADASTRAL : Taşınmazların sınır, yüzölçümü ve niteliklerinin ölçülüp kayda alınması ile ilgili olan.

KADASTRAL HARİTA : Taşınmazların sınırlarını ve konumlarını gösteren resmi harita.

KADASTRO : Taşınmaz malların sınırlarının arazi ve harita üzerinde belirtilerek hukuki durumlarının ve üzerindeki hakların tespit edilmesi işlemine kadastro denir.

KADASTRO MÜDÜRLÜĞÜ : Memleketin kadastral topografik haritasına dayalı olarak taşınmaz malların sınırlarını arazi ve harita üzerinde belirterek hukuki durumlarını tespit etmek ve bu suretle tapu sicilini kurmak, ve harita üzerindeki fenni değişiklikleri takip etmekle görevli kamu idaresidir. => (Kad. K. 1)
Kad. K. 1 Tanım Madde 1 özeti: 
Kadastro Kanunu’nun 1. maddesi, kanunun amacını düzenler. Buna göre kadastro: Taşınmaz malların sınırlarını belirlemek, Hukuki durumlarını (mülkiyet, haklar vb.) tespit etmek, Bunları harita ve sicile bağlamak amacıyla yapılır. Kısaca: Kadastro, taşınmazların hem fiziksel hem hukuki durumunun resmi olarak belirlenip kayıt altına alınmasıdır.

KADASTRO PARSELİ : Kadastro yapıldığı zaman kadastro adaları içinde bulunan mülkiyeti tescilli parseldir.

KADASTRO TESPİTİNE İTİRAZ : Kadastro tutanaklarında belirtilen hususlara bu tutanaklar askı ilanına çıkarılıncaya kadar kadastro komisyonuna itiraz edilebilir. İtirazın mutlaka bir belgeye dayalı olması gerekir.(Kad.K.9) => 
Kad.K.9: Kadastro çalışmalarında, taşınmaz malların sınırlarının belirlenmesinde mevcut belgeler, kayıtlar ve fiili durumun birlikte değerlendirilmesini düzenleyen hükümdür.

KADASTRO TESPİTLERİNİN KESİNLEŞMESİ : Kadastro çalışmaları sırasında bir taşınmazın sınırı, yüzölçümü ve hak sahipleri belirlenir ve bu sonuçlar askıya çıkarılarak ilgililere duyurulur. Bu aşamada, hak iddia eden kişilere itiraz etme fırsatı tanınır.
Eğer => Askı süresi içinde hiç itiraz yapılmazsa, ya da Yapılan itirazlar yetkili mahkemece karara bağlanıp sonuçlanırsa, bu tespitler artık kesinleşmiş sayılır. Ve Kesinleşmeyle birlikte: Kadastro kayıtları resmî ve bağlayıcı hale gelir, Taşınmaz, tapu kütüğüne tescil edilir, Önceki zilyetlik ya da iddialar, kural olarak hukuki değerini kaybeder (istisnai dava hakları saklı kalabilir) Kısaca; Kadastro tespiti, itiraz süreci kapandıktan sonra değiştirilemez bir hukuki durum haline gelir ve tapu siciline geçerek kesin hüküm etkisi doğurur. =>(Kad.K.12)
Kadastro Kanunu m.12 : Askı ve itiraz süreci bittikten sonra, kadastro tespitlerinin kesinleşip bağlayıcı hale gelmesidir.

KÂGİR : Betonarme, ahşap veya kerpiç olmayan demektir.

KAİN : Mevcut, bulunan.

KAMU ORTA MALI : Mera, yaylak, kışlak gibi kamunun yararlanmasına tahsis edilen ve tapu kütüğü yerine özel siciline işlenen taşınmaz mallardır.

KAMULAŞTIRMA : Devlet veya diğer kamu tüzel kişilerinin, kamu yararının gerektirdiği hallerde, karşılıklarını peşin ödemek şartıyla, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamına veya bir kısmına el koyması işlemidir.

KAMU TAŞINMAZI : Devlet veya kamu kurumlarının mülkiyetinde olan taşınmazlar.

KANUNİ İPOTEK : Bir kanun hükmü tarafından ön görülmüş olan ve alacak miktarının belli olması halinde malikin rızasına tabi olmadan alacaklının tek taraflı istemi ile tapu sicilinde derece sütununa (K) harfi ile tescil edilen ipoteklerdir. Örnek; satış, taksim, ölünceye kadar bakma akdinde kanuni ipotek tesisi mümkündür.

KANUNİ MİRASÇILAR : Medeni Kanun tarafından öngörülmüş mirasçılar.

KANUNİ ŞUFA : Kanunun öngördüğü şufa hakkıdır. Bir taşınmaz mala hissedar olanların birbirlerinin hisselerine karşı kanuni şufa hakları vardır. Kanuni şufa hakkının tapu siciline şerhine gerek yoktur. Kişinin hissedar olması şufa hakkına sahip olması için yeterlidir.

KARTEKS : Mal sahibi isimlerinin tutulduğu kartlardır. Mal sahibi sicili yerine belli bir süre tutulmuştur, bilgilerin bilgisayar ortamında tutulmaya başlanmasıyla uygulaması kalmamıştır. 

KAT İRTİFAKI : Bir arsa üzerinde yapılmakta veya ilerde yapılacak olan bir veya birden çok yapının bağımsız bölümleri üzerinde, yapı tamamlandıktan sonra geçilecek kat mülkiyetine esas olmak üzere, o arsanın maliki veya paydaşları tarafından arsa payına bağlı olarak kurulan irtifak hakkına kat irtifakı denir.

KAT MÜLKİYETİ: Tamamlanmış bir yapının bağımsız bölümleri üzerinde, o gayrimenkulün maliki veya ortak malikleri tarafından kat mülkiyeti kanunu hükümlerine göre kurulan bir mülkiyet türüdür. Kat mülkiyeti dikey kat mülkiyeti ve yatay (yaygın) kat mülkiyeti olarak ikiye ayrılır.

KAYA MALZEME SAHASI : sadece taş depolanan alana denilmektedir.

KAYITLI DEĞER : Emlak Vergisi Kanuna göre belirlenmiş değere üzerinden geçen her yıliçin yeniden değerleme oranı uygulanarak bulunan değerdir. Bu değer pekçok tapu işleminde harca esas değerdir. Taraflarca beyan edilen değerin bu değerden aşağı olmaması gerekir.

KAYITLI HAK : Kayıtlı Hak: Tapu siciline tescil edilmiş ayni veya sınırlı hak.

KAYNAK HAKKI : Başkasının arazisinde kaynayan sudan yararlanmak hakkıdır.

KAYYIM : Belli bir işin yapılması veya belli bir olayda kişinin temsil edilmesi için mahkemece tayin edilen temsilci demektir. Gerçek veya tüzel kişiler için kayyım tayin edilebilir. Genelde veli ile küçük, vasi ile kısıtlı arasında menfaat çatışması bulunduğunda veya tüzel kişilerin yöneticileri hakkında sorunlar yaşandığında kayyım tayin edilmektedir.

KAZAİ : Yargısal, mahkemeyle ilgili.

KAZAA MERCİİ : Yargı yeri, mahkeme.

KESİNLEŞME ŞERHİ : Mahkeme ilamlarının tapu sicilinde infaz edilebilmesi için aranan bir şerhtir. Bu şerh ilamın kesinleştiğini belirtir nitelikte kararın altına not düşülerek yazılır. Mahkeme başkanı veya hakimi tarafından imzalı ve mühürlü olması gerekir. Kadastro tespitlerinin kesinleşmesi ; Kadastro tahdit ve tespitleri 30 gün süreyle askı ilanına çıkarılır. 30 günlük süre geçtikten sonra dava açılmayan kadastro tutanaklarına ait sınırlandırma ve tespitler kesinleşir. Kesinleşen tutanaklar kadastro müdürü tarafından onaylanarak tapu kütüğüne tescil edilir.

KISMİ TESCİL : Bir taşınmazın tapu siciline, sadece bir kısmının veya payının tescil edilmesi işlemi.

KIYI KENAR ÇİZGİSİ : Deniz, tabii ve suni göller ve akarsularda, kıyı çizgisinden sonraki kara yönünde su hareketlerinin oluşturduğu kumluk, çakıllık, kayalık, taşlık, sazlık, bataklık ve benzeri alanların doğal sınırıdır (Kıyı K.4). Kıyı kenar çizgisi tespit komisyonu valiliklerce kamu görevlileri arasından jeoloji, harita, ziraat, inşaat mühendisleri ile mimar veya şehir plancısından oluşturulur.

KIYMET TAKDİRİ : Bir taşınmazın resmi veya piyasa değerinin belirlenmesi işlemi.

KONKORDATO : Borçlunun alacaklılarıyla anlaşmak suretiyle mahkeme kararıyla giriştiği bir tasfiye yoludur. Borçlarını ödeyebilmesi için borçluya verilen süre tapu kütüğüne şerh edilir. Bu şerh bulundukça malikin bu taşınmaz üzerinde tasarruf hakkı yoktur.

KONTROL : Kadastro çalışmaları hukuki ve teknik açıdan tasarruf ve fen kontrol elemanları ve kontrol mühendisi tarafından kontrol edilir. Tapu fen işlemleri de kontrol mühendisi tarafından kontrol edilmektedir. (Bkz. Tescile Konu Harita ve Planlar Yönetmeliği). Tapu sicil müdürlüklerinde ise her gün yapılan akit ve tesciller Müdür veya görevlendireceği bir memur tarafından kontrol edilmektedir. => (Kad.K.8)
Kadastro Kanunu m.8: Kadastro çalışmalarında, taşınmazların sınır ve mülkiyet durumlarının yerinde araştırılarak tespit edilmesidir.

KÖŞE NOKTASI : Parselin sınırlarını belirleyen ölçüm noktası.

KÖY YERLEŞİM ALANI : Belediye ve mücavir alan sınırları dışında kalan köy ve mezraların toplu olarak bulunduğu yerlerde mevcut binaların en dışta olanlarının dış kenarlarının 100 m. Dışından geçirilecek bir çizginin içinde kalan ve sınırları İl İdare Kurulunca karara bağlanan alanlardır.

KROKİ : Bir bölgenin veya parselin üzerindeki yapı ve tesisleri de gösterecek şekilde bir altlığa yaklaşık biçimde çizimi.

KURU MÜLKİYET : Taşınmazın üzerinde kullanma ve ondan yararlanma hakkı bulunmadan sahip olmak demektir. Mülkiyet; kuru mülkiyet ve intifa hakkı olmak üzere ikiye ayrılır. Kuru mülkiyetin değeri taşınmazın değerinin 1/3’üdür. Kuru mülkiyete çıplak mülkiyet de denir. Kuru mülkiyet sahibi taşınmazı kiraya veremez. İntifa hakkı sahibi kiraya verebilir.

KUVVETLENDİRİLMİŞ ŞAHSİ HAKLAR : Şahsi hakların tapu sicilinin şerhler (veya beyanlar) sütununa yazılması suretiyle ayni haklara benzer bir hal alıp, herkese karşı sürülebilmesi halidir.

KÜTÜK : Arazi, bağımsız bölüm, müstakil ve daimi irtifaklar ile bunların üzerinde kurulabilen hakların yazıldığı büyük boy defterlere kütük denir. Tapu kütüğü, kat mülkiyeti kütüğü gibi.

 

 

-----L-----

 

LAHİKA : Ana belgeye sonradan eklenen, onu tamamlayan ilave belge veya açıklama.

LAPSEKİ : Tapu ve kadastro kayıtlarında taşınmazın bulunduğu yerleşim yerini belirtmek için kullanılan coğrafi ifade.

LEHTAR : Bir hak veya alacaktan yararlanma yetkisine sahip olan kişi.

LEHTARLIK : Bir taşınmaz veya hak üzerinde bir kişi lehine tanınmış yararlanma durumu.

LİMİT (SINIR) : Taşınmazın arazi üzerindeki doğal veya yapay sınırlarını ifade eder.

LİMAN : Kıyı ve sahil kadastrosunda sınır belirlemede esas alınabilen coğrafi unsur.

LİNYİT SAHASI : Maden kadastrosu kapsamında değerlendirilen ve özel hukuki rejime tabi alan.

LİSTE (ASKI LİSTESİ) : Kadastro tespitlerinin ilanı amacıyla askıya çıkarılan ve taşınmaz bilgilerini içeren resmi liste.

LOKALİZASYON : Taşınmazın arazi üzerinde yerinin belirlenmesi ve harita ile ilişkilendirilmesi işlemi.

LOG (ÖLÇÜ KAYDI) : Kadastro ölçümlerine ilişkin teknik verilerin kaydedildiği kayıtlar.

 

 

-----M-----

MABAAT SAYFA : Tapu kütüğünde taşınmazın kayıtlı olduğu sayfa veya bölümdür; taşınmazın bilgileri bu sayfada muhafaza edilir ve sicil işlemlerinde esas alınır.

MADEN HAKKI : Yer altı kaynaklarının aranması ve işletilmesine ilişkin olarak devletten alınan ve belirli şartlara bağlı olan ayni nitelikteki haktır. Kadastro çalışmalarında bu haklar, taşınmaz mülkiyetinden ayrı olarak değerlendirilir ve özel sicillerde gösterilebilir.

MAHALLE : Belediye sınırları içinde yer alan ve idari bakımdan en küçük yerleşim birimlerinden biri olan bölümdür. Tapu ve kadastro kayıtlarında taşınmazın adres ve konum bilgilerinin belirlenmesinde temel unsurlardan biridir.

MAHCUR : Kısıtlı, kendi adına işlem yapabilmesi, fiil ehliyeti sınırlanmış kişi demektir. Vesayet altındaki kişiler mahcur sayılır.

MAHFUZ MEBLAĞ : Gayrimenkul malikinin TL veya yabancı para üzerinden bir tutar belirleyerek saklı tuttuğu bu tutarı ilerde kullanmak üzere tapu kütüğünde bir derece işgal edecek şekilde tescil ettirmesidir. Öndeki ipotek derecesinin terkini suretiyle de mahfuz meblağ (korunmuşmiktar) oluşabilir.

MAHKEME KARARI : Taşınmazın mülkiyeti, sınırları veya üzerindeki haklara ilişkin uyuşmazlıkların çözümü sonucunda verilen ve tapu siciline esas teşkil eden yargı kararıdır. Bu kararlar doğrultusunda sicilde tescil, tashih veya terkin işlemleri yapılır.

MAL AYRILIĞI : Eşlerin, evlilik süresince sahip oldukları malvarlıkları üzerinde birbirlerinden bağımsız olarak hak sahibi oldukları; her eşin kendi malını yönetme, kullanma ve tasarruf etme yetkisini tek başına kullandığı mal rejimidir. Bu rejimde, eşler diğerinin borçlarından kural olarak sorumlu olmaz ve malvarlıkları birbirine karışmaz.

MALİK : Tapu sicilinde adına kayıtlı bulunan ve taşınmaz üzerinde mülkiyet hakkına sahip olan gerçek veya tüzel kişidir. Malik, taşınmazı kullanma, yararlanma ve tasarruf etme yetkilerine sahiptir.

MALİKLER HANESİ : Kadastro tutanaklarında, taşınmazın sahip veya sahiplerinin kimlik ve pay bilgilerini gösteren bölümdür. Bu kısım, mülkiyetin kime ait olduğunu açıkça ortaya koyar.

MALİK SÜTUNU : Tapu kütüğünde taşınmazın malik veya maliklerini gösteren ve mülkiyet hakkının kaydedildiği ana bölümdür. Bu sütunda yapılan değişiklikler hukuki sonuç doğurur.

MAL ORTAKLIĞI : Bir taşınmazın veya malvarlığının birden fazla kişi tarafından paylı olarak sahip olunması durumunu ifade eder. Her paydaş, kendi payı oranında taşınmaz üzerinde hak sahibi olur, kullanma ve tasarruf yetkisi sınırlı olarak diğer paydaşların haklarına dokunmayacak şekilde düzenlenir. Tapu ve kadastro sicillerinde her ortağın pay oranı belirtilir ve hukuki işlemler bu paylar üzerinden yürütülür. => (MK. 258)
Medeni Kanun m.256 – Kısa tanım:
Bir taşınmazın veya malvarlığının birden fazla kişi tarafından paylı olarak sahip olunması ve hakların paylar oranında düzenlenmesi durumudur.

MAL REJİMLERİ : Eşler arasındaki malvarlığının yönetim, kullanım ve tasarruf esaslarını belirleyen hukuki düzenlemelerdir. Örneğin: mal ayrılığı, mal ortaklığı, edinilmiş mallara katılma gibi sistemler.

MALZEME SAHASI : Genel olarak şantiye malzemelerinin ya da çeşitli maden malzemelerinin depo edildiği alandır.

MANEVRA SINIRI : Özellikle kıyı, yol veya kamu alanlarına yakın taşınmazlarda, kullanım ve hareket alanını belirleyen ve teknik ölçümlerde dikkate alınan sınır türüdür.

MAPA : Kadastro ölçümlerinde kullanılan, belirli noktaların sabitlenmesini ve ölçüm doğruluğunu artırmayı sağlayan işaret veya bağlantı noktasıdır.

MECELLE : Osmanlı İmparatorluğu döneminde, medeni hukuk alanında düzenlenen ve İslam hukuku esas alınarak hazırlanmış yazılı hukuk derlemesidir. Kadastro ve tapu işlemlerinde, mülkiyet, miras ve taşınmazlarla ilgili hukuki düzenlemelerin temeli olarak uzun süre başvurulan kaynak olarak kabul edilir.

MECRA HAKKI : Bir taşınmaz üzerinden su, elektrik, doğalgaz gibi hatların geçirilmesine izin veren irtifak hakkıdır. Bu hak, komşu taşınmazlar arasında kurulur ve tapu siciline tescil edilir.

MEDENİ KANUNDA İRTİFA HAKLARI : intifa hakkı, sükna hakkı,geçit hakkı, kaynak hakkı, üst (inşaat) hakkı ve diğer irtifak hakları olarak gösterilmiştir.

MERA : Hayvanların otlatılması amacıyla kamuya veya köy topluluğuna ait ortak kullanım alanıdır. Kadastro çalışmalarında mera alanları ayrı olarak belirlenir ve tapu siciline kaydedilebilir.

MERCİİ : Kadastro ve tapu işlemlerinde, karar ve denetim yetkisine sahip resmi makam veya otoriteyi ifade eder. Bu makam, taşınmazlarla ilgili tespitlerin onaylanması, itirazların değerlendirilmesi ve hukuki işlemlerin yürütülmesinde nihai yetki sahibidir.

MERHUN : Tapu ve kadastro terimi olarak, üzerinde rehin veya ipotek hakkı bulunan taşınmazı ifade eder. Bu taşınmazın malikinin mülkiyet hakkı devam etmekle birlikte, rehin veya ipotek nedeniyle taşınmaz üzerinde tam tasarruf yetkisi kısıtlanmıştır. Kadastro kayıtlarında merhun taşınmaz, ilgili hak ve sınırlamalar belirtilerek sicile işlenir.

MER’İ : Hukuki ve tapu-kadastro metinlerinde, halen yürürlükte olan, geçerli ve uygulanabilir yasa, yönetmelik veya düzenlemeyi ifade eder. Bu terim, eski veya yürürlükten kalkmış düzenlemelerden ayrım yapmak için kullanılır ve “mevcut olan, geçerli olan” anlamına gelir.

METRUK : Bir taşınmazın sahipsiz, uzun süre kullanılmayan veya fiilen terk edilmiş durumda bulunan halini ifade eden kavramdır. Metruk taşınmazlarda ne malik etkin olarak kullanır ne de bakım yapar; bu nedenle çevresel, ekonomik veya hukuki sorunlara yol açabilir. Tapu ve kadastro işlemleri açısından metrukluk, taşınmazın durumu ve sicil bilgilerinin güncelliği açısından değerlendirilir; terk sebebiyle hukuken özel bir statü kazanmaz ama tespit ve tescil süreçlerinde dikkate alınır.

MEVAT ARAZİ : Henüz üzerinde herhangi bir yapı veya kullanım hakkı tesis edilmemiş, değerlendirilmeyen ve çoğunlukla verimsiz veya boş durumda bulunan araziyi ifade eder. Tapu ve kadastro bağlamında, mevât arazi genellikle devlete ait veya özel mülkiyete açılmamış, imara ve kullanım haklarına konu edilmemiş topraklardır. Bu arazilerin kadastro ve tespit işlemlerinde ayrı bir statüsü bulunur ve mülkiyetin kazanılması için özel yollar (irtifak, tahsis, satış vb.) gereklidir.

MEVKİ : Taşınmazın bulunduğu yerin halk arasında bilinen veya yerel olarak kullanılan adıdır. Kadastro tutanaklarında, taşınmazın daha kolay tanımlanabilmesi için yer verilir.

MEVZİ İMAR PLANI : Mevcut imar planısınırları dışında olup bu planla bütünleşmeyen bir konumdaki alanlar üzerinde hazırlanan ve sosyal ve teknik alt yapı gereksinimleri kendibünyesinde sağlanmış olan plandır.

MEVZUAT : Tapu ve kadastro işlemlerinin dayanağını oluşturan kanun, tüzük, yönetmelik ve diğer düzenleyici hukuk kurallarının tümüdür.

MEZKUR : Hukuki yazışmalarda ve tapu-kadastro belgelerinde, daha önce bahsedilen veya söz konusu edilen kişi, taşınmaz veya olay anlamında kullanılan terimdir. Bir anlamda “söz konusu olan” veya “adı geçen” demektir.

MINTIKA : Kadastro ve tapuda, taşınmazın ait olduğu bölge, saha veya alan anlamında kullanılır; özellikle şehir planlaması ve imar çalışmaları için referans oluşturur.

MİRAS : Bir kişinin ölümüyle birlikte, malvarlığının kanuni veya atanmış mirasçılarına geçmesini ifade eder. Kadastro ve tapu işlemlerinde miras yoluyla intikal eden taşınmazlar, veraset işlemleri sonrasında tescil edilir.

MİRASÇI : Ölen kişinin malvarlığı üzerinde hak sahibi olan kişi veya kişilerdir. Tapu sicilinde, gerekli belgelerin sunulmasıyla malik sıfatını kazanabilirler.

MİRASÇILIK BELGESİ : Ölen kişinin malvarlığından hak sahibi olan mirasçıları ve paylarını resmi olarak gösteren belgedir. Bu belge, mirasçıların taşınmazları tapu siciline geçirebilmeleri ve hukuki işlemler yapabilmeleri için gereklidir. Mirasçılık belgesi, mahkeme veya noter tarafından düzenlenir ve mirasçıların haklarını kanıtlar. (MK.598) =>
MK.598  açıklama : Medeni Kanun m.598’e göre, mirasçılık belgesi, ölen kişinin mirasçılarının kimler olduğunu ve paylarını resmi olarak gösteren belgedir; tapu sicilinde hak kazanmak için bu belgeye dayanılır.

MİRASÇI NASBİ : Ölen kişinin malvarlığından hak sahibi olan kişilerin hukuken belirlenmesi ve atanması sürecidir. Bu işlemle, mirasçılar resmi olarak tespit edilir ve taşınmazlar üzerindeki hakları, tapu siciline işlenerek kendilerine intikal ettirilir. Mirasçı nasbı, hem kanuni hem de atanmış mirasçılar için uygulanabilir.

MİRASIN REDDİ : Bir kişinin, kanunen kendisine intikal eden mirası kendi isteğiyle kabul etmemesi işlemidir. Miras reddi yapıldığında, kişi miras üzerinde hiçbir hak ve sorumluluk kazanmaz; borçlar da dahil olmak üzere mirasla ilgili yükümlülükler mirasçıya geçmez. Mirasın reddi, resmî bir işlemle (noter veya mahkeme aracılığıyla) yapılır ve reddedilen miras payı, diğer mirasçılara intikal eder veya kanuni düzenlemelere göre tasfiye edilir.

MİRASIN TAKSİMİ : Ölen kişinin malvarlığının mirasçılar arasında paylaştırılması işlemidir. Mirasın taksimi ile her mirasçı, mirastan kanuni veya atanmış payına göre mülkiyet hakkını kazanır. Bu işlem, taşınmazlar ve diğer malların fiilen bölünmesi veya bedel üzerinden paylaşılması şeklinde yapılabilir. Tapu ve kadastro sicillerinde, taksim sonucu mirasçıların payları resmî olarak tescil edilir ve miras ortaklığı sona erer.

MİRAS İNTİKALİ : Bir kişinin ölümü sonucunda, malvarlığının kanuni veya atanmış mirasçılara geçmesi ve taşınmazların tapu siciline intikal ettirilmesi sürecidir. Bu süreçte, mirasçılar hukuki olarak malik sıfatını kazanır ve tapu kaydı güncellenir. Miras intikali, hem mülkiyetin devrini hem de kadastro ve tapu kayıtlarının güncelliğini sağlar.

MİRAS ORTAKLIĞI : Ölen kişinin malvarlığının birden fazla mirasçıya geçmesi durumunda, taşınmaz ve diğer mallar üzerinde tüm mirasçıların paylı olarak hak sahibi olması halidir. Her mirasçı, kendi payı oranında mal üzerinde tasarruf hakkına sahiptir; ortaklığın sona ermesi genellikle paylı mülkiyetin paydaşlar arasında taksimi veya satış yoluyla gerçekleşir.

MİRASTAN FERAGAT : Bir kişinin, kanunen sahip olduğu miras hakkından kendi isteğiyle ve resmi olarak vazgeçmesi işlemidir. Mirasçının feragat etmesi durumunda, miras payı diğer mirasçılara geçer ve feragat edenin bu miras üzerinde hak iddiası kalmaz. Bu işlem genellikle noter veya mahkeme aracılığıyla resmî olarak yapılır ve tapu siciline yansıtılır.

MİRİ ARAZİ : Devlete veya kamu tüzel kişiliğine ait olan ve özel mülkiyete konu edilmemiş araziyi ifade eder. Miri araziler, Osmanlı’dan günümüze taşınan kamu mülkiyeti statüsüne sahip taşınmazlardır ve üzerlerinde kiralama, kullanım veya tasarruf hakları belirli şartlara bağlıdır. Tapu ve kadastro çalışmalarında miri araziler, kamuya ait olduğu ve özel mülkiyete geçmediği için ayrı bir kategoride kayıt edilir; kullanım ve devri kanunla düzenlenir.

MUAYYEN MAL VASİYETİ : Miras bırakanın, terekenin tamamını değil belirli bir malı (örneğin bir ev, araba ya da para miktarı) bir kişiye bırakmasıdır. Bu kişi mirasçı değil, vasiyet alacaklısı olur.

MUHDESAT : Bir taşınmaz üzerine sonradan yapılan yapı veya eklemelerdir. Örneğin bir arsa üzerine sonradan inşa edilen bina muhdesat sayılır ve arazi malikinden farklı kişiye ait olabilir.

MUKATA : Devlet mülkiyetindeki taşınmazların belirli bir bedel karşılığında kişilere kullanım hakkı verilmesidir. Daha çok tarihî ve vakıf taşınmazları bağlamında kullanılır.

MUKATALI VAKIF : Gelir getiren taşınmazların kiraya verilmesiyle gelir elde eden ve bu gelirle faaliyetlerini sürdüren vakıf türüdür.

MUKAYYET : Bir hakkın veya işlemin kayıt altına alınmış ya da belirli şartlara bağlanmış olmasıdır.

MUKTEZA (DİREKTİF) : Yetkili makam tarafından verilen ve uygulanması gereken emir ya da işlemin gerektirdiği hukuki sonuçtur.

MUSALEH : Tarafların aralarındaki uyuşmazlığı karşılıklı tavizlerle çözmeleri, yani sulh olmalarıdır.

MUTASSARRIF : Bir malı fiilen kullanan veya üzerinde tasarrufta bulunan kişidir; malik olması şart değildir.

MUVAKKAT ŞERH : Tapu kütüğüne geçici olarak konulan ve belirli bir süre veya şart gerçekleşinceye kadar geçerli olan şerhtir.

MUVAZAA : Tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla gerçek iradelerine uymayan sahte işlem yapmalarıdır.

MÜCAVİR ALAN : Belediye sınırları dışında olmakla birlikte imar bakımından belediyenin denetimi altına alınmış alanlardır. (İmar K.45) =>
İmar K.45 = Bu madde kısaca “mücavir alan” ile ilgilidir ve şu anlamı taşır: Mücavir alan; belediye sınırları dışında kalan ancak, imar uygulamaları bakımından belediyenin kontrolüne bırakılan yerlerdir. Madde 45’in özü: Bir yer, belediye sınırları içinde olmasa bile imar düzeni sağlamak amacıyla mücavir alan ilan edilebilir. Bu alanlarda: İmar planı yapma, Ruhsat verme ve Yapı denetimi gibi yetkiler belediye tarafından kullanılır.

MÜDDET : Bir hakkın kullanılabileceği ya da bir işlemin geçerli olduğu süreyi ifade eder.

MÜFREZ PARÇA : Bir taşınmazın bölünerek bağımsız hale getirilmiş kısmıdır.

MÜLKİYET : Bir taşınmaz üzerinde en geniş yetkileri sağlayan ayni haktır. Malik, hukukun sınırları içinde kalmak şartıyla taşınmazı kullanma, yararlanma ve üzerinde tasarrufta bulunma hakkına sahiptir.

MÜLAHAZAT : Tapu kütüğüne açıklama veya hatırlatma amacıyla düşülen notlardır.

MÜKELLEF MİRASÇI NASBI : Miras bırakanın, bir mirasçıyı belirli bir yükümlülükle birlikte mirasçı olarak tayin etmesidir.

MÜKELLEFİYET : Bir hakka bağlı olarak yerine getirilmesi gereken yükümlülük veya borçtur.

MÜLK ARAZİ : Özel mülkiyete konu olan ve sahibine geniş tasarruf yetkisi tanıyan arazi türüdür.

MÜLKİYET : Bir şey üzerinde kullanma, yararlanma ve tasarruf etme yetkilerini içeren en geniş ayni haktır.

MÜLKİYETTEN BAŞKA AYNİ HAKLAR : Mülkiyet dışında kalan; irtifak ve rehin gibi doğrudan eşya üzerinde kurulan sınırlı ayni haklardır.

MÜLKİYETİN ASLEN İKTİSABI : Bir malın önceki sahibine bağlı olmaksızın kazanılmasıdır.

MÜLKİYETİN DEVREN İKTİSABI : Mülkiyetin önceki malikten hukuki işlem yoluyla yeni kişiye geçmesidir.

MÜNAKALE : Bir malın veya hakkın bir kişiden diğerine aktarılmasıdır.

MÜSECCEL : Tapu ve kadastro terimi olarak, üzerinde resmî olarak tescil yapılmış ve sicile kaydedilmiş taşınmazı ifade eder. Bu durumda taşınmazın malikliği, sınırları ve varsa üzerindeki haklar resmî kayıtlarla kesinleşmiş olur ve üçüncü kişilere karşı da hukuken bağlayıcıdır.

MÜSTAKİL VE DAİMİ HAK : Bağımsız ve sürekli nitelikte olup tapuya ayrı bir taşınmaz gibi tescil edilebilen irtifak hakkıdır.

MÜSTENİDAT : Bir işlemin dayandığı belge veya hukuki gerekçedir.

MÜŞTEMİLAT : Bir taşınmazın kullanımını tamamlayan eklentilerdir.

MÜŞTEREK İPOTEK : Birden çok taşınmazın aynı borç için ipotek edilmesidir.

MÜŞTEREK MEDHAL : Birden fazla bağımsız bölümün ortak kullandığı giriş alanıdır.

MÜŞTEREK MÜLKİYET : Bir taşınmazın birden fazla kişi tarafından belirli paylarla sahip olunması durumudur. Her paydaşın hissesi oranında hakkı bulunur ve bu durum tapu sicilinde gösterilir.

MÜTEKABİLİYET : Karşılıklılık ilkesine dayanan hak tanıma esasını ifade eder.

MÜTEMMİM CÜZ : Bir şeyin ayrılmaz parçasıdır; asıl şeyden ayrıldığında işlevini kaybeder.

MÜTESELSİLEN : Birden fazla borçlunun borcun tamamından sorumlu olduğu durumdur.

MÜTEVELLİ : Vakıf mallarını yöneten ve vakfın amacına uygun işletilmesini sağlayan kişidir.

MÜZEKKERE : Mahkemeler veya resmi makamlar tarafından yazılan bildirim veya bilgi isteme yazısıdır.

 

 

-----N-----

NEV’İ : kelimesi Osmanlıca kökenli bir terimdir ve Türkçede genellikle Tür / çeşit / cins ve Kategori / sınıf anlamlarına gelir. Yani bir şeyin hangi türden olduğunu belirtmek için kullanılır.
Örneğin: “Bu eser, edebiyatın farklı bir nev’ine aittir.” => (Bu eser farklı bir türdedir.) 
Kelime, Arapça kökenli “nev” (tür) kelimesinden gelir ve sonundaki “-i” eki iyelik/bağlantı anlamı katabilir.

NİRENGİ : kelimesinin temel anlamı Ölçüm ve hesaplamalarda esas alınan sabit nokta, referans noktasıdır. Özellikle haritacılık ve mühendislikte kullanılır. Arazide belirlenen ve diğer ölçümlerin buna göre yapıldığı güvenilir noktadır.

NİRENGİ AĞI : Geniş alanların haritalanmasında kullanılan, birbirine bağlı ve koordinatları belirlenmiş nirengi noktaları sistemidir.

NİTELİK : Bir taşınmazın cinsini, kullanım amacını ve fiziksel özelliklerini ifade eden tanımlayıcı bilgidir.

NİZAMNAME : Tapu ve kadastro işlemlerine ilişkin usul ve esasları düzenleyen eski tarihli yönetmelik veya düzenleyici metindir.

NOKTA : Kadastro çalışmalarında konumu koordinatlarla ifade edilen, sınır, köşe veya ölçü elemanı olarak kullanılan temel geometrik unsurdur.

NOKTA KROKİSİ : Arazide belirlenen bir noktanın çevresiyle birlikte konumunu gösteren, açıklayıcı ve ölçü destekli çizimdir.

NOKTA NUMARASI : Kadastro veya harita çalışmalarında her bir ölçü noktasına verilen, takibi ve tanımlamayı kolaylaştıran benzersiz numaradır.

NOKTA TESİSİ : Ölçüm ve haritalama amacıyla arazide kalıcı veya geçici olarak işaretlenen referans noktasının oluşturulması işlemidir.

 

 

-----O-----

OBJEKTİF DEĞER : Bir taşınmazın piyasa koşullarında, tarafsız ve bağımsız bir şekilde belirlenen gerçekçi değeridir.

ONAYLI PLAN : Yetkili idareler tarafından incelenip uygun bulunarak resmen kabul edilmiş imar veya parselasyon planıdır.

ONAYLI PROJE : Belediyeler veya ilgili kurumlar tarafından ruhsat verilmeden önce uygunluğu tasdik edilmiş yapı projesidir.

ORMAN HARİTASI : Orman sayılan alanların sınırlarını, niteliğini, türünü ve dağılımını gösteren; genellikle Orman Genel Müdürlüğü veya kadastro birimleri tarafından hazırlanan resmi ve teknik haritadır. Bu haritalar, özellikle 6831 sayılı Orman Kanunu kapsamında yapılan orman kadastrosu çalışmalarına dayanır ve ilgili kanunun 7. maddesi başta olmak üzere çeşitli hükümlerine göre düzenlenir.

ORMAN KADASTROSU : Orman sayılan alanların hukuki ve teknik olarak sınırlarının belirlenmesi, haritalanması ve tapu siciline tescile esas olacak şekilde kayıt altına alınması işlemidir. Bu işlem, 6831 sayılı Orman Kanunu kapsamında yürütülür ve özellikle kanunun 7. maddesinde orman kadastrosunun yapılması, sınırların belirlenmesi ve ilanına ilişkin esaslar düzenlenmiştir.

ORMAN SINIRI (OTS) : Orman kadastrosu çalışmaları sırasında, orman sayılan alanlar ile orman sayılmayan alanlar arasındaki hukuki ve fiili ayrımı belirleyen sınırdır. Bu sınır, arazi üzerinde işaretlenir ve kadastro haritalarında gösterilerek kesinlik kazanır. OTS, 6831 sayılı Orman Kanunu kapsamında belirlenir ve özellikle kanunun 1. ve 7. maddelerinde orman tanımı ile kadastro ve sınırlandırma esaslarına ilişkin hükümler doğrultusunda tespit edilir.

ORTAK ALAN : Kat mülkiyetine tabi yapılarda, tüm maliklerin ortak kullanımına ayrılmış alanlardır (merdiven, asansör, bahçe vb.).

ORTAK MÜLKİYET : Bir taşınmazın birden fazla kişi tarafından belirli paylarla sahip olunması durumudur.

ORTAKLIĞIN GİDERİLMESİ (İzale-i Şuyu) : Paylı mülkiyete konu bir taşınmazın, ortaklar arasında paylaşılması ya da satış yoluyla ortaklığın sona erdirilmesidir.

ORTAK YERLER : Kat mülkiyetine tabi ana taşınmazda, bağımsız bölümler dışında kalıp tüm kat maliklerinin ortak kullanımına veya korunmasına tahsis edilen yerlerdir (örneğin merdiven, asansör, çatı, temel, bahçe vb.). Bu yerler üzerindeki haklar, bağımsız bölüm maliklerine arsa payları oranında aittir. Konu, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamında düzenlenmiş olup özellikle kanunun 4. maddesinde ortak yerlerin neler olduğu ayrıntılı şekilde belirtilmiştir.

OTOMASYON : Tapu ve kadastro hizmetlerinde; verilerin bilgisayar ortamında toplanması, işlenmesi, saklanması ve işlemlerin elektronik sistemler aracılığıyla yürütülmesini ifade eder. Bu kapsamda tapu sicili ve kadastro bilgilerinin dijital ortamda yönetilmesi sağlanır. Otomasyona ilişkin uygulamalar, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 3402 sayılı Kadastro Kanunu hükümlerine dayanmakla birlikte, özellikle tapu sicilinin tutulmasına ilişkin esaslar Türk Medeni Kanunu’nun 997 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.

OTURMA HAKKI (Sükna Hakkı) : Bir taşınmazın tamamında veya bir bölümünde, hak sahibine sadece oturma ve kullanma yetkisi veren, devredilemeyen ve mirasçılara geçmeyen sınırlı ayni haktır. Bu hak, yalnızca gerçek kişiler lehine kurulabilir ve kullanımı başkasına devredilemez. Konu, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu kapsamında düzenlenmiş olup özellikle kanunun 823. maddesinde oturma hakkına ilişkin hükümler yer almaktadır.

 

 

-----Ö-----

ÖLÇÜ KROKİSİ (Ölçü Kroki) : Bir taşınmazın arazi üzerindeki ölçülerini, sınırlarını ve komşu parselleri gösteren teknik çizimdir. 3402 sayılı Kadastro Kanunu 4. ve 5. maddelerinde belirtilmiştir.

ÖLÇEK : Harita veya plan üzerinde gösterilen uzunlukların, arazideki gerçek uzunluklara oranıdır. Kullanımı, 3402 sayılı Kadastro Kanunu ve ilgili yönetmeliklerde öngörülmüştür.

ÖLÇÜ : Harita, kroki veya tapu işlemlerinde, bir uzunluğun, alanın veya hacmin belirlenmesi ve sayısal olarak ifade edilmesi işlemidir. Kadastro ve tapu ölçümleri, 3402 sayılı Kadastro Kanunu kapsamında ve ilgili yönetmeliklerde düzenlenir.

ÖLÇÜM (Aplikasyon Ölçümü) : Parsel sınırlarının arazide yeniden işaretlenmesi veya belirlenmesi işlemidir. 3402 sayılı Kadastro Kanunu 6. ve 7. maddeleri kapsamında yapılır.

ÖLÇÜM HATASI : kadastro veya harita çalışmalarında yapılan ölçümlerde ortaya çıkan teknik yanlışlıklardır; düzeltilmesi mümkündür. Dayanak 3402 sayılı kadastro kanunu md. 41.

ÖLÜM KARİNESİ : Bir kişinin ölümünün gerçekleştiği yönünde hukuken kabul edilen varsayımdır. Bu karine, özellikle miras ve tazminat işlemlerinde uygulanır. Türk Medeni Kanunu’nun 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu 31. ve 32. maddelerinde hükümleri yer alır.

ÖLÜME BAĞLI TASARRUF : Bir kişinin malvarlığı üzerinde, kendi ölümü gerçekleştiğinde hüküm doğuracak şekilde yaptığı tasarruftur (örneğin vasiyet). Bu tasarruflar, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu 495 ve 499. maddeleri ile düzenlenmiştir.

ÖZEL MÜLKİYET : Taşınmazın bir kişi veya tüzel kişiye ait olduğu ve kullanım hakkının sahibine ait olduğu mülkiyet türüdür. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu 683 ve 684. maddelerinde düzenlenmiştir.

ÖN ALIM HAKKI (Şufa Hakkı) : Paylı mülkiyette, bir payın satılması halinde diğer paydaşlara öncelikli satın alma hakkı tanıyan hukuki haktır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu 683 ve 686. maddelerinde açıklanmıştır.

ÖRTÜ PAYI (Hata Payı) : Ölçüm ve hesaplamalarda ortaya çıkabilecek küçük farkların kabul edilebilir sınırlar içindeki miktarıdır. 3402 sayılı Kadastro Kanunu ve ilgili yönetmeliklerde teknik tolerans olarak düzenlenmiştir.

ÖN İZİN : Özellikle kamu arazilerinin tahsisinde, kesin kullanım hakkı verilmeden önce verilen geçici izin belgesidir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve ilgili yönetmeliklerde geçici tahsis veya kullanım izinleri kapsamında düzenlenir.

ÖZEL İŞLEM VERGİSİ : Belirli hukuki işlemler ve sözleşmeler üzerinden alınan vergi türüdür. Özel işlem vergisi, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu ve ilgili kanun maddeleri kapsamında uygulanır.

 

 

-----P-----

PAFTA : Bir bölgedeki kadastro çalışmalarında, arazinin belirli ölçekte bölümlere ayrılarak haritalandırıldığı teknik çizim sayfasıdır. Paftalar, taşınmazların sınırlarını, konumlarını ve yüzölçümlerini gösterir. 3402 sayılı Kadastro Kanunu m. 4 ve m. 11 kapsamında kadastro haritalarının oluşturulması düzenlenir.

PARSEL : Sınırları hukuken belirlenmiş, tapu kütüğünde ayrı bir sayfaya kaydedilen en küçük taşınmaz birimidir. Parseller üzerinde mülkiyet hakkı tesis edilir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 704 ve 998 hükümlerinde taşınmaz mülkiyetinin konusu olarak düzenlenmiştir.

PARSELASYON : Bir taşınmazın veya arazi bütününün imar planına uygun şekilde parsellere ayrılması işlemidir. Genellikle belediyeler tarafından yapılır ve düzenleme ortaklık payı kesintisi uygulanabilir. 3194 sayılı İmar Kanunu m. 18 bu süreci düzenler.

PAY : Paylı mülkiyette her bir malikin taşınmaz üzerindeki oranını ifade eden soyut mülkiyet hakkıdır. Pay, belirli bir fiziksel alanı değil, hukuki oranı temsil eder. Türk Medeni Kanunu m. 688’de pay kavramı açıklanmıştır.

PAYDAŞ : Paylı mülkiyete konu taşınmazda hissesi bulunan maliklerden her biridir. Her paydaşın hak ve yükümlülükleri, pay oranına göre belirlenir. Türk Medeni Kanunu m. 688 ve devamı hükümlerinde düzenlenmiştir.

PAYLAŞMALI MAL AYRILIĞI : Eşler arasında evlilik süresince edinilen malların paylaşım esaslarını düzenleyen bir mal rejimidir. Her eş kendi malı üzerinde tasarruf hakkına sahiptir, ancak bazı mallar paylaşım konusu olabilir. Türk Medeni Kanunu m. 244-255 arasında düzenlenmiştir.

PAYLI MÜLKİYET : Birden fazla kişinin bir taşınmaz üzerinde belirli paylarla malik olduğu mülkiyet türüdür. Her paydaşın payı oranında hakkı vardır ve taşınmazın tamamı üzerinde birlikte hak sahibidirler. Türk Medeni Kanunu m. 688-700 arasında düzenlenmiştir.

PAY TEMLİKİ : İştirak halinde kayıtlı taşınmaz mallarda iştirakçilerden(mirasçılardan) birinin henüz belirli olmayan payını bir diğer mirasçıya satış veya bağış yoluyla devretmesidir.

PEYZAJ PLANI : Bir bölgedeki açık alanların, park ve yeşil alanların düzenlenmesini gösteren plan türüdür. Planlama sırasında çevre ve estetik unsurlar dikkate alınır. 3194 sayılı İmar Kanunu m. 5 ve m. 8 ile bağlantılıdır.

PLAN : Arazi kullanımını, yapılaşma şartlarını ve yerleşim düzenini belirleyen teknik ve hukuki belgedir. Nazım ve uygulama imar planları gibi türleri vardır. 3194 sayılı İmar Kanunu m. 5 ve m. 8 plan kavramını düzenler.

PLANKOTE : Bir arsanın mevcut eğim, kot ve topografik durumunu gösteren teknik ölçüm belgesidir. İnşaat öncesinde zemin durumunun belirlenmesi amacıyla hazırlanır. İmar uygulamalarında dolaylı olarak 3194 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere dayanır.

POLİGON: Nirengi ağına dayalı olarak arazide tesis edilen ve harita yapımında kullanılan, önceden bulundukları yerler hesaplanmış olan ikinci derecede yer kontrol noktalarıdır.

PROJE (İMAR PROJESİ) : Bir taşınmaz üzerinde yapılacak yapının teknik, mimari ve hukuki esaslarını gösteren çizim ve belgeler bütünüdür. Ruhsat alınabilmesi için ilgili idareye sunulması gerekir. 3194 sayılı İmar Kanunu m. 21 ve m. 22’de yapı ruhsatı süreci ile bağlantılıdır.

PROJE KONTROL BELGESİ : İmar projesinin mevzuata uygun olarak hazırlandığını ve idare tarafından onaylandığını gösteren belgedir. Yapı ruhsatı için sunulması zorunludur. 3194 sayılı İmar Kanunu m. 21 uyarınca düzenlenir.

PROJE ONAYI : Yetkili idare tarafından bir yapı veya parselasyon projesinin mevzuata uygun bulunarak kabul edilmesidir. Onay olmadan yapı ruhsatı alınamaz. 3194 sayılı İmar Kanunu m. 22 ve m. 23’e dayalıdır.

PROJE PAFTASI : Bir proje kapsamında hazırlanmış, taşınmazların ve yapıların teknik çizimlerini gösteren paftadır. Proje onayı sürecinde kullanılır. 3194 sayılı Kanun ve uygulama yönetmelikleri ile ilişkilidir.

PROJE UYGULAMA RAPORU : Bir projenin sahada uygulanması sonrası hazırlanan ve yapılan çalışmaları belgeleyen rapordur. Belediye veya ilgili idare tarafından arşivlenir. 3194 sayılı Kanun ile uygulama zorunlulukları belirlenmiştir.

 

 

-----R-----

RAKABE : Kuru mülkiyet, çıplak mülkiyet.

RASAT NOKTASI : Kadastro ve haritacılık çalışmalarında, arazinin ölçümü için referans alınan sabit noktadır. Yükseklik ve konum ölçümlerinde temel oluşturur. 3402 sayılı Kadastro Kanunu m. 4 uyarınca kadastro çalışmalarında kullanılır.

RASYONEL PLAN : Arazi ve yapılaşma düzeninde kaynakların verimli kullanılması amacıyla yapılan plan türüdür. Mevzuata uygun ve sürdürülebilir yerleşim hedefler. 3194 sayılı İmar Kanunu m. 5 ile bağlantılıdır.

RED KARARINA İTİRAZ : Tapu sicil müdürlüklerince mevzuata aykırı görülen talepler yazılı bir kararla reddedilir. Bu redde karşı 30 günlük süre içerisinde müdürlüğün bağlı bulunduğu Tapu ve Kadastro Bölge Müdürlüğüne itiraz edilebilir. Bu karara karşı da Genel Müdürlüğe itiraz edilebilir.

REHİN HAKKI : Bir borca karşılık bir malın teminat gösterilmesidir. Başka bir ifadeyle; borcun ödenmemesi halinde alacaklıya rehin konusu olan şeyi, icra kanalıyla sattırıp, satış bedeli üzerinden alacağını alma hakkı veren sınırlı bir ayni haktır. Gayrimenkul rehininin; İpotek, ipotekli borç senedi ve irat senedi şeklinde üç türü vardır.

REKOR PARSEL : Tapu kütüğünde sınırları henüz ayrılmamış veya yeni oluşturulmuş büyük parsel için kullanılan kavramdır. İleride parselasyon ve ölçümlerle bölünebilir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 704 uyarınca taşınmaz mülkiyeti kapsamında değerlendirilir.

REKOR ÖLÇÜMÜ : Kadastro veya imar uygulamalarında parsel sınırlarının, yüzölçüm ve koordinatların teknik olarak kesinleştirildiği ölçüm işlemidir. 3402 sayılı Kadastro Kanunu m. 10 hükümlerine dayanır.

RESMİ SENET : Taşınmaz mülkiyetinin veya mülkiyetten başka ayni hakların kurulması ve devri için tapu sicil müdürlüğünde görevli bir memur tarafından düzenlenip, taraflar ve gerekiyorsa tan ıklar tarafından imzalanan, müdürce imza ve mühür ile tasdik edilen resmi bir sözleşmedir.

REVİZYON KADASTROSU : Daha önce yapılan kadastro ölçümlerinde hata veya eksikliklerin giderildiği ve güncellendiği kadastro türüdür. 3402 sayılı Kadastro Kanunu m. 4 ve m. 11 uyarınca yapılır.

REVİZYON PLANI : Mevcut imar veya parselasyon planlarında değişiklik ve düzeltmeler yapmak için hazırlanan plan türüdür. 3194 sayılı İmar Kanunu m. 8 uyarınca uygulanabilir.

REZERV ALAN : Belediyeler veya kamu kurumları tarafından gelecekte kullanım amacıyla ayrılmış taşınmaz alanıdır. Genellikle yol, park veya kamu tesisi için ayrılır. 3194 sayılı İmar Kanunu m. 18’e göre düzenlenir.

RIZA -i FERAĞ : Bir kimsenin kendi rızasıyla, isteğiyle gelip, taşınmazını devretmek istemesi düzenlenen resmi senedi imzalayarak, alıcısı adına tescilini istemesidir. Kamulaştırmalarda malik kendi rızasıyla ferağ vermezse, mahkemeden karar getirilmesi gerekir. Bu karar malikin rızası yerine geçer.

RİSK ALANI : Afet, toprak kayması veya sel gibi tehlike potansiyeli olan araziler için kullanılan terimdir. Bu alanlarda yapılaşma sıkı denetime tabidir. 7269 sayılı Afet Kanunu ve 3194 sayılı İmar Kanunu ile bağlantılıdır.

RİSK DEĞERLENDİRMESİ : Kadastro, imar veya yapı uygulamalarında taşınmazın doğal afet veya hukuki risk açısından incelenmesidir. 7269 sayılı Afet Kanunu ve 3194 sayılı İmar Kanunu ile ilişkilidir.

RÖLEVE : Mevcut yapılar ve arazilerin teknik çizim ve ölçümlerinin belgelenmesi işlemidir. Tapu ve imar uygulamaları için temel oluşturur. 3402 sayılı Kadastro Kanunu ve ilgili yönetmeliklerle bağlantılıdır.

RÖLEVE PAFTASI : Röleve çalışmalarında elde edilen ölçü ve çizimlerin gösterildiği pafta veya harita sayfasıdır. Kadastro ve planlama çalışmalarında referans olarak kullanılır. 3402 sayılı Kadastro Kanunu m. 11’e dayanır.

RUHSAT : Bir yapı veya proje için yetkili idare tarafından verilen izin belgesidir. Yapı, ruhsatsız inşa edilemez. 3194 sayılı İmar Kanunu m. 21 ve m. 22 kapsamında düzenlenir.

RUHSATLI YAPI : İlgili idare tarafından ruhsat verilmiş ve mevzuata uygun inşa edilen yapıdır. Kullanım ve tasarruf hakkı sahibine aittir. 3194 sayılı İmar Kanunu m. 21-22 ile ilişkilidir.

RÜCU : Geri dönme. Bağışta rücu şartı: Bağışı kabul edenin bağışı yapandan önce ölmesi halinde, taşınmazın mülkiyetinin bağışı yapana geri dönebilmesi şartıdır.

RÜÇHAN HAKKI : Bir taşınmaz üzerinde belirli bir önceliğe sahip olma hakkıdır. Genellikle ortak mülkiyet veya kamulaştırma durumlarında uygulanır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 743 ve devamı kapsamında düzenlenir.

RÜŞTEM (TESCİL BEDELİ) : Tapuda taşınmaz tescilinde, işlemler karşılığında ödenen resmi bedel veya harçtır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ve 1071 sayılı Tapu Kanunu uyarınca düzenlenir.

 

 

-----S-----

SABİT HAK: taşınmaz üzerinde süreklilik arz eden ve yasa ile korunmuş ayni hak. örnek: kat mülkiyeti, irtifak gibi haklar sabit haktır (tapu siciline tescil edilir).

SAHİBİNDEN: taşınmazın satışı veya işleminin doğrudan gerçek malik (sahibi) tarafından yapılmasını ifade eder; üçüncü kişiler yerine malik üzerinden işlem yapılır.

SAHİH VAKIF : özel mülkiyete konu bir malın, malikinin iradesiyle tamamen vakfedilmesi ve mülkiyetinin vakıf tüzel kişiliğine geçirilmesiyle kurulan vakıf türüdür; bu durumda taşınmaz vakıf adına tescil edilir ve sürekli bir amaca özgülenir. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 101 ve devamı.

SATIŞ: taşınmazın mülkiyetinin, karşı tarafa belirlenmiş bir bedel karşılığında devridir; tapu sicilinde tescille kesinleşir.

SATIŞ VAADİ: taraflar arasında gelecekte satış yapılacağına ilişkin sözleşmedir; tapu siciline şerh edilebilir ve bu şerh üçüncü kişilere karşı güvence sağlar.

SAYA ve AVLUSU : Avlu. Ahır. Yayla ve kırsal alanda genellikle hayvanlar için yapılan üstü samanla örtülü hangar tipi barınak.

SEBEP: tapu siciline işlenen bir işlemin hukuki dayanağı (örneğin satış, bağışlama vb.) ve tescilin temelini gösterir; kayıt işlemlerinde mutlaka belirtilir.

SEÇİM BÖLGESİ (TAKBİS): tapu ve kadastro bilgi sistemi üzerinden yapılan taşınmaz işlemlerinde yetkili bölge; elektronik kayıt ve işlem koordinasyon alanıdır.

SENETSİZ TESPİT : Kadastro yapılırken taşınmazın mülkiyetinin malik adına tespiti sırasında tap u kaydı, vergi kaydı gibi herhangi bir belgeye dayanmadan sadece muhtar ve bilirkişi beyanına göre tespitinin yapılmış olmasıdır.

SERBEST DERECEDEN YARARLANMA : Ancak sözleşme ile tesis edilebilen, tapu kütüğünün şerhler sütununa yazılan, ipoteğin kendisinden üst derecede boşalma olması halinde boşalan üst dereceye kendiliğinden yükselme hakkıdır.

SINIR İHTİLAFI : Parselin sınırının nereden geçtiği yönünde zemin veya harita üzerindeki uyuşmazlığa sınır ihtilafı denir. Kadastro müdürlüğünden istenecek yer gösterme talebi, sınır düzeltme talebi veya mahkemede açılacak tespit davası ile bu ihtilaf çözümlenebilir. Sınır ihtilafları yönündeki gayrimenkul tecavüzlerinin kaymakamlık veya valiliklere başvurularak düzelttirilmesi de mümkündür

SINIR DÜZELTME: Parsellerin sınırındaki hatanın veya iki parsel arasındaki biçimsiz şeklin taşınmazın daha iyi kullanılabilmesi amacıyl a düzeltilmesi işlemidir.

SINIRLANDIRMA: tapu sicilinde veya kadastro çalışmasında taşınmaz parsellerin komşu taşınmazlar veya doğal/artefakt sınırlarla fiziksel olarak çizimi ve hukuki sınırlarının belirlenmesi.

SIRA : Derecenin alt bölümüdür. İpotekte derece içinde sıra yer alır. Derecenin boşalması halinde sıra oluşabileceği gibi, mahfuz meblağın kullanılması ile de sıra oluşabilir.

SİCİL : Defter ve kütük anlamına gelir. Nüfus sicili. Tapu sicili gibi.

SİCİL BÖLGESİ : Her ilçenin idari sınırları bir tapu sicil bölgesidir. Tapu kütükleri bu sicil bölgesi içindeki mahalle veya köy esasına göre tutulur.

SİCİL KAYDI: tapu sicilinde taşınmazın tüm hukuki ve teknik durumunun (mülkiyet, haklar, kısıtlamalar, şerhler) yazılı olduğu resmi kayıt. kayıt, tapu kayıt defterlerine işlenir.

SİGORTA LİMİTİ: tapu harçları veya kadastro tescil işlemleri için kanunda belirlenen üst sınır; devletin üçüncü kişiye karşı sorumluluğunu düzenleyen sınırdır (örneğin Türk Medeni Kanunu m.1007 kapsamında devlet sorumluluğu).

SİGORTA (ZORUNLU DEPREM SİGORTASI): taşınmaz için zorunlu deprem sigortası; tapu işlemlerinde sigorta poliçe numarası tapu belgesine işlenir.

SOYBAĞI : Nesep. Ana - baba ile çocuk arasındaki kan bağı.

SÜKNA HAKKI : Oturma hakkı. Bir evin tamamında veya bir kısmında oturmak, ikamet etmek hakkıdır.

SÜREKLİ HAK: tapu sicilinde belirtilen ve süreli değil sürekli şekilde taşınmaz üzerinde varlık gösteren ayni haklar; örnek olarak kat mülkiyeti, irtifak hakları sayılabilir.

SÜREKLİ KULLANIM: bir taşınmazın üzerinde taşınmaz sahibinin belirli şartlarda sürekli kullanım hakkının tanınması ve bunun tapu sicilinde belirtilmesi.

SÜREKLİ ŞERH: taşınmazın tapusuna kalıcı olarak yazılan ve üçüncü kişilere sürekli bilgi veren şerh türü; bazen belirli hakları garanti altına almak için kullanılır.

 

 

-----Ş-----

ŞAHIS : tapu ve kadastro işlemlerinde hak sahibi olabilen gerçek kişidir; taşınmaz üzerinde mülkiyet ve diğer ayni hakları edinebilir ve devredebilir. dayanağı 4721 sayılı türk medeni kanunu (özellikle md. 8 ve devamı, hak ehliyeti hükümleri).

ŞAHİTLİK (TAPU İŞLEMLERİNDE) : tarafların beyanlarının doğruluğunu desteklemek veya kimlik tespitine yardımcı olmak amacıyla üçüncü kişilerin işlem sırasında hazır bulunmasıdır; günümüzde sınırlı durumlarda uygulanır. dayanağı 4721 sayılı türk medeni kanunu genel hükümleri ve 2013 tarihli tapu sicili tüzüğü md. 18 ve ilgili maddeler.

ŞAHSİ HAKLAR : Kişilere eşya üzerinde bir başkasının ayni hakkına dayanarak, (onunla olan bir hukuki ilişkisi nedeniyle) hakimiyet imkanı sağlayan bu nedenle sadece hukuki ilişkinin muhatabına karşı ileri sürülebilen haklardır.

ŞBİ : Genellikle "TAŞINMAZA AiT TAPU KAYD! = Aktif Malikler için Detaylı - ŞBİ var" şeklinde yer alır. ŞBİ = Şerh Beyan İrtifak demektir.

ŞERH : taşınmaz üzerindeki bir hakkın veya hukuki durumun, ayni hak niteliğinde olmamakla birlikte üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi için tapu siciline yazılmasıdır. dayanağı 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 1009–1012 arası.

ŞERH VERME : kanunen şerh edilebilir bir hakkın tapu kütüğüne işlenmesi işlemidir; bu işlemle hak aleniyet kazanır ve üçüncü kişilere karşı korunur. dayanağı 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 1009 ve 1010.

ŞERHİN TERKİNİ : tapu kütüğüne işlenmiş bir şerhin hukuki sebebinin ortadan kalkması veya süresinin dolması nedeniyle sicilden silinmesidir. dayanağı 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 1026 ve tapu sicili tüzüğü ilgili hükümleri.

ŞUFA HAKKI : Önalım, öncelikle alım hakkı. Hakkın ilişkin bulunduğu taşınmaz malın satılması halinde onu diğer alıcılara göre öncelikle satın alma hakkıdır. Kanuni şufa ve sözleşmeden doğan şufa hakkı olmak üzere iki türü vardır. Bir taşınmazın hissedarlarının birbirlerine karşı kanuni şufa hakları vardır. Kanuni şufanın tapu kütüğüne şerhi gerekmemekle birlikte sözleşmeden doğan şufanın tapu kütüğüne şerhi zorunludur.

ŞUYU (ORTAKLIK) : bir taşınmazın birden fazla kişi tarafından paylı mülkiyet veya elbirliği mülkiyeti şeklinde birlikte sahip olunmasıdır. dayanağı 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 688 (paylı mülkiyet) ve md. 701 (elbirliği mülkiyeti).

ŞUYUN GİDERİLMESİ : ortak mülkiyetin sona erdirilmesi amacıyla taşınmazın aynen taksimi veya satılarak bedelinin paylaşılmasıdır. dayanağı 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 698 ve 699 ile 6100 sayılı hukuk muhakemeleri kanunu ilgili hükümleri.

ŞEKLİ ŞART : taşınmazlara ilişkin ayni hakların kurulması, devri veya sona erdirilmesi için kanunun öngördüğü resmi şekil zorunluluğudur; genellikle tapu memuru önünde resmi senet düzenlenmesini ifade eder. dayanağı 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 706 ve 6098 sayılı türk borçlar kanunu md. 237.

ŞUBE (TAPU MÜDÜRLÜĞÜ ŞUBESİ) : tapu ve kadastro hizmetlerinin yürütülmesi için oluşturulmuş idari birimdir; işlemler bu birimler aracılığıyla gerçekleştirilir. dayanağı 6083 sayılı tapu ve kadastro genel müdürlüğü teşkilat ve görevleri hakkında kanun.

 

 

-----T-----

TABİ SEMERELER : Doğal ürünler. Dönemsel olarak elde edilen doğal ve hukuki ürünler ile bir şeyin özgülendiği amaca göre adetler gereği ondan elde edilmesi uygun görülen diğer verimlerdir. Başka bir deyişle, bir şeyin belirli zamanlarda ürettiği yararlanılması mümkün olan doğal ürünlerdir. Örneğin; bir ağacın meyveleri, bir tarladan elde edilen pamuk.

TABİYET : Uyruk, Bir devletin vatandaşı olmak. T.C. uyruklu gibi.

TABLO MAHZEN DEFTERİ : Tapu sicil müdürlüğünde bulunan kütük, zabıt defteri, yevmiye defteri ve resmi senet ciltleri ile yardımcı sicillerin genel ve özel numaralarının kaydedildiği başlangıç ve bitiş sayfalarının belirtildiği defterdir.

TADİL : Değişiklik.

TAHMİNİ SINIR : kadastro çalışmalarında kesin olarak belirlenemeyen sınırların yaklaşık olarak gösterilmesidir. dayanağı 3402 sayılı kadastro kanunu uygulamaları.

TAHSİS : Bir kanun hükmüne dayalı olarak belirli ve genel bir amacın gerçekleştirilmesi için şartlı olarak bir taşınmaz malın şartları taşıyan kişi veya kuruluşlara bir resmi yazı ile devri işlemidir. Gecekondu Kanunu, İmar Affı Kanunu, İskan Kanununda belirtildiği gibi.

TAKAS : Para alacaklılarının ödeşmesidir. Gayrimenkul malların takası mümkün olmayıp, ancak trampası mümkündür. Uygulamada takas denerek genelde trampa kastedilmektedir. Vekaletnamelerdeki “gayrimenkulleri takas” yetkisininin trampa olarak yorumlanması  mümkündür. Dayanağı 6098 sayılı türk borçlar kanunu md. 139 ve devamı.

TAKBİS : Tapu ve kadastro bilgi sistemi.

TAKYİDAT : taşınmaz üzerinde bulunan ipotek, haciz, şerh gibi hak ve kısıtlamaların tümünü ifade eden genel kavramdır. dayanağı tapu sicili uygulamaları ve türk medeni kanunu ilgili hükümleri.

TAKRİR : Malik veya hak sahibinin, düzenlenen resmi senet veya tescil istem belgesini tapu sicil müdürü huzurunda “okudum” yazarak imzalamasına takrir denir.

TAKSİM : Taşınmaz mal veya hakların hissedarlar arasında bölüşülmesidir. Mirasçılar arasındaki taksim işlemi noterde de yapılabilir. Diğer hallerde taksim işlemi tapuda resmi senet düzenlenerek yapılır. Dayanağı 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 699.

TAKYİT : Mülkiyet hakkını kısıtlayan şerhler, beyanlar, irtifak hakları, gayrimenkul mükellefiyeti, vakıf belirtmesi ve rehinlerin genel adıdır. Kısıtlama anlamına gelir. Bir gayrimenkul satın alacakların tapu kütüğü üzerinde takyit (kısıtlama) olup olmadığını mutlaka irdeleyerek satın almasında son derece fayda vardır.

TANIMA : Bir kimsenin evlilik dışı doğmuş bir çocuğun babası olduğunu nüfus memuruna veya mahkemeye başvurarak kabul ve beyan etmesine tanıma denir.

TANZİM : Düzenleme.

TAPU : taşınmazlar üzerindeki ayni hakların devlet güvencesi altında tutulduğu resmi sicil sistemini ve bu sistemdeki kayıt belgesini ifade eder ve aksi kanıtlanıncaya kadar geçerli resmi bir belgedir. Dayanağı 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 997 ve devamı. Daimi ve müstakil haklar için de tapu senedi düzenlenir. İtamat (güven) anlamına gelen ve Türkçe bir kelime olan (tapuk) kelimesinden türetilmiştir.

TAPU HARCI : tapu işlemleri sırasında alınan mali yükümlülüktür. dayanağı 492 sayılı harçlar kanunu.

TAPU HARİTASI : Parsellerin geometrik şekillerini gösterir, belirli ölçekte çizilmiş haritaya tapu haritası denir. Kadastro paftası da denmektedir. İmar, kamulaştırma haritaları da tapuya tescil edilmekle tapu haritası vasfını kazanır.

TAPU KÜTÜĞÜ : taşınmazların hukuki durumlarının, maliklerinin ve üzerlerindeki ayni hakların kaydedildiği ana sicil defteridir. dayanağı 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 1000.

TAPULAMA : Kadastro kelimesinin eski adıdır. Bkz. Kadastro. 

TAPU MEVZUATI : Tapu işlemlerini ve tapu dairelerinin işleyişini ilgilendiren kanun, tüzük, yönetmelik, yönerge, genelge gibi metinler. Medeni Kanun, Tapu Kanunu, Tapu Sicil Tüzüğü gibi.

TAPU PLANI : Kadastro paftası, parsellerin geometrik şekillerini gösterir, belirli ölçekte çizilmiş harita. Bkz.Tapu haritası. Dayanağı 3402 sayılı kadastro kanunu.

TAPU SENEDİ : tapu siciline yapılan tescilin malik veya hak sahibine gösterilmesi amacıyla verilen resmi belgedir. Dayanağı tapu sicili tüzüğü.

TAPU SİCİL MÜDÜRLÜĞÜ : tapu işlemlerinin yürütüldüğü, tescil, terkin ve şerh işlemlerinin yapıldığı resmi idari birimdir. Dayanağı 6083 sayılı kanun.

TAPU SİCİLİ : taşınmazlara ilişkin ayni hakların tescil edildiği, devlet tarafından tutulan ve aleniyet ilkesine tabi olan kayıt sistemidir. Dayanağı 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 997.

TAPU SİCİLİNE GÜVEN İLKESİ : tapu kayıtlarına iyi niyetle güvenerek hak kazanan kişilerin bu kazanımlarının korunmasını ifade eden hukuki ilkedir. Dayanağı 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 1023.

TAPU SİCİLİNİN ALENİYETİ : tapu kayıtlarının ilgisini ispat eden herkes tarafından incelenebilmesini ifade eder. Dayanağı 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 1020.

TAPU TAHSİS BELGESİ : İmar affı çalışmaları sonucunda tapu kütüğünün beyanlar sütununa kaydedilerek, gecekondu hak sahiplerine verilen ıslah imar planı yapıldıktan sonra hak sahiplerine verilecek tapuya esas teşkil edecek olan belgedir.

TAPU VE KADASTRO BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ : Kadastro ve tapu sicil müdürlüklerinin bağlı olduğu üst birimdir. Bölge müdürlükleri, tapu şube müdürlüğü, kadastro şube müdürlüğü, idari ve mali işler şube müdürlüğü ve denetim biriminden oluşur.

TAPU VE KADASTRO GENEL MÜDÜRLÜĞÜ : Taşınmaz mallara ait akitlerle her türlü tescil, kadastro, yenileme işlerini mevzuatına göre yapmak, tapu sicillerini, kadastral topografik haritaları düzenlemek, uygulamak ve yenilemek için genel bütçe içinde ayrı bütçeli bir kamu kurumudur. 

TARLA : Zirai faaliyetler amacı ile kullanılan arazi ve arazi parçaları tarla sayılır.

TASARRUF ETMEK : Bir mal veya hak üzerinde mülkiyet hakkının bahşettiği yetkileri kullanmaktır. Taşınmaz malı satmak, bağışlamak, ipotek etmek, irtifak hakkı kurmak veya bu hakları terkin etmek tasarruf etmek anlamına gelir.

TASHİH : Tapu siciline yapılan yanlış tescilin düzeltilmesi işlemidir. Bkz. Düzeltme.

TAŞINIR MAL : Özüne zarar vermeden bir yerden diğer bir yere taşınabilen eşyalardır. Örneğin; Otomobil, hayvanlar, kitap vb.

TAŞINMAZ : yerinde sabit bulunan ve tapu siciline kaydedilen arazi, arsa ve bağımsız bölümler gibi mallardır. dayanağı 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 704.

TAŞINMAZIN SINIRLANDIRILMASI : mülkiyet hakkının kamu yararı veya komşuluk hukuku gibi nedenlerle kısıtlanması durumudur. dayanağı 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 718 ve devamı.

TAŞINMAZ MAL : Özüne bir zarar verilmeksizin bir yerden diğer bir yere taşınması mümkün olmayan, yerinde sabit duran mallardır.

TAŞINMAZ MÜLKİYETİ : bir kişinin taşınmaz üzerindeki en geniş ayni hakkını ifade eder; kullanma, yararlanma ve tasarruf yetkilerini içerir. Dayanağı 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 683.

TAVİZ BEDELİ : Bkz. Vakıf taviz bedeli.

TAVZİH : Açıklama, aydınlatma. Mahkeme kararlarında belirsiz kalmış hususların hakim tarafından kararın altına şerh (not) düşülerek açıklanması.

TEBLİGAT : Yazılı bildirim, duyuru. Bir işlemin sonucunun ilgililere duyurma yollarından biri. Sözlü bildirime tevhim, yazılı bildirime tebliğ denir. Tebliğ gazete yolu ile yapılıyorsa buna ilanen tebliğ denir. Adresi bilinemeyenlere tebligat ilanen yapılır. Bkz. Tebligat Kanunu.

TECVİZ : imar ve kadastro uygulamalarında, belirlenen ölçü ve sınırlar içinde kabul edilebilir hata payını ifade eder. dayanağı teknik mevzuat ve yönetmeliklerdir.

TEDAVÜL : Taşınmaz malın mülkiyetinin satış, bağış, trampa gibi yollarla el değiştirmesidir.

TEFERRUAT : Eklenti. Asıl şey malikinin anlaşılabilen arzusuna veya yerel adetlere göre, işletilmesi, korunması veya yarar sağlanması için asıl şeye sürekli olarak özgülenen ve kullanılmasında birleştirme, takma veya başka bir biçimde asıl şeye bağlı kılınan taşınır maldır. Örneğin, bisikletin pompası, atın semeri.

TEFRİK : Kat irtifakı ve kat mülkiyeti kurulacak yerlerle ilgili verilen vekaletnamelerde geçmekte olup, bağımsız bölümlerin hissedarlar arasında ayrılması, bölüşülmesi anlamında kullanılmaktadır. Diğer anlamıyla Tefrik, bir taşınmazın belirli bir bölümünün ayrılarak ayrı bir parsel haline getirilmesidir. Dayanağı 3194 sayılı imar kanunu ve 3402 sayılı kadastro kanunu.

TEKNİK HATA : Vasıf ve mülkiyet değişikliği dışında kalan taşınmaz malların yüzölçümünde ölçü, tersimat (çizim) ve hesaplamalardan doğan fenni hatalardır. Bu hatalar ilgilinin müracaatı veya kadastro müdürlüğünce re’sen (kendiliğinden) düzeltilebilir. Dayanağı 3402 sayılı kadastro kanunu md. 41.

TEMELLÜK : Mülk edinme, mülk alma.

TEMLİK :   Mülk olarak vermek, mülkiyeti bir bedel karşılığında başka birine nakletmek.

TEMSİL : bir kişinin, başka bir kişi adına ve hesabına hukuki işlem yapabilme yetkisidir; tapu işlemlerinde vekâletname ile sıkça kullanılır. Dayanağı 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 40 ve 6098 sayılı türk borçlar kanunu md. 502 ve devamı.

TEMYİZ : Bir mahkeme kararının bir üst mahkeme tarafından incelenmesinin istenmesi. Mahkeme kararına dilekçe ile süresinde itiraz edilirse bukarar Yargıtay’ca temyiz yolu ile incelenir.

TEMYİZ KUDRETİ : kişinin yaptığı işlemlerin anlam ve sonuçlarını kavrayabilme yeteneğidir; tapu işlemlerinde geçerli irade beyanı için zorunludur. Dayanağı 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 13.

TENFİZ : yabancı mahkeme kararlarının veya bazı idari kararların, türk hukuk düzeninde geçerli hale getirilerek uygulanabilmesini sağlayan yargısal işlemdir; tapu siciline etkisi olan kararlar ancak tenfiz sonrası işleme alınır. Dayanağı 5718 sayılı milletlerarası özel hukuk ve usul hukuku hakkında kanun md. 50 ve devamı.

TENKİS : Azaltma. Mirasta mahfuz hissenin ihlal edilmiş olması halinde, miras bırakan tarafından sağlığında yapılmış tasarrufun iptali için açılan dava.

TERKİN : tapu siciline kayıtlı bir ayni hakkın veya şerhin hukuki sebebinin ortadan kalkmasıyla sicilden silinmesidir. Dayanağı 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 1026.

TERSİMAT : Çizim.Arazide yapılan ölçü değerlerinin, mevzuatında belirtilen boyut ve cinsteki altlık üzerine çizimidir.

TESCİL : Tescil, tapu kütüğüne yazım demektir. Ayni ve şahsi haklara yönelikişlemlerin gerekleri yerine getirildikten sonra tarih ve yevmiye numarası ile kütüğe tescil edilir. Tescil siyah veya mavi mürekkepli kalemle ve kitap harfleriyle okunaklı şekilde genelde elle yazılır. Ancak şerhler ve beyanlar sütununa yazılması gereken bazı belirtmelerin(örneğin, imar uygulaması, kamulaştırma gibi) kaşe halinde basıldığıda olmaktadır. Tescilsiz iktisaplar dışında, ayni haklar tapu siciline tescil ile kazanılır. Dayanağı 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 1021.

TEVHİT : Tapu sicilinde ayrı ayrı kayıtlı birbirine bitişik birden fazlataşınmaz malın tek bir tapuya bağlanarak, tek bir parsel halini almasıdır. Başka bir yönüyle Tevhit, birden fazla parselin birleştirilerek tek parsel haline getirilmesidir. Dayanağı 3194 sayılı imar kanunu md. 15 ve 16.

TESCİL DIŞI ALAN : tapu siciline kaydedilmemiş veya kadastro görmemiş alanlardır. Dayanağı 3402 sayılı kadastro kanunu.

TESCİLE TABİ HAKLAR : tapu siciline kaydedilmesi zorunlu olan ayni haklardır. Dayanağı 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 1009 ve devamı.

TESCİL İSTEM BELGESİ : Resmi senet düzenlemesine gerek olmayan akitsiz işlemlerde malik veya hak sahibinin isteminin yazıldığı, tescil talebini içeren, talepte bulunan, işlemi hazırlayan memur ve müdürce imzalanıp mühürlenen matbu bir belgedir.

TESCİLİN TERKİNİ : sicilde yer alan bir kaydın tamamen kaldırılması işlemidir. Dayanağı 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 1026.

TESCİL TALEBİ : tapu siciline kayıt yapılması için ilgililerin resmi başvurusudur. Dayanağı 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 1013.

TESİS ETMEK : Kurmak, ihdas etmek, yapmak.

TEŞRİK : Ortak etmek, iştirak etmek.

TEVKİL : Vekilin kendisine verilen yetkileri yeni bir vekaletname ile başkalarına devredebilme yetkisidir.

TİCARİ İŞLETME REHNİ : Tacir, sanayici , esnaf ve sanatkarların alacakları kredilerin teminatı olarak sahip oldukları ticari işletmeyi rehin olarak vermesidir. Rehine konu gayrimenkul var ise tapu kütüğünün beyanlar sütununda gösterilir.

TOPLULAŞTIRMA : Parçalanmış, dağılmış, şekilleri bozulmuş arazilerin üretim tekniğinin geliştirilmesi ve daha ekonomik olarak yararlanma, muhafaza ve zirai sulama tedbirlerinin alınabilmesi için arazilerin birleştirme suretiyle bir araya toplanmasıdır.

TRAMPA : Bir malın başka bir malla değiştirilmesidir. Değiştirilecek mallar taşınır veya taşınmaz mal olabilir.

TUTANAK (KADASTRO TUTANAĞI) : kadastro çalışmaları sırasında taşınmazın hukuki ve teknik durumunun tespit edilerek yazılı hale getirildiği resmi belgedir. Dayanağı 3402 sayılı kadastro kanunu md. 7 ve devamı.

TÜZEL KİŞİ : Gerçek kişi olan insanlar gibi maddi bir varlığı olmamasına rağmen hukukun kişi saydığı kurum, kuruluş ve müesseselere tüzel kişi (hükmi şahıs) denir. Tüzel kişiler kamu tüzel kişileri ve özel hukuk tüzel kişileri olmak üzere ikiye ayrılır. Devlet, Belediyeler, köy, D.S.İ gibi kuruluşlar kamu tüzel kişisidir. Şirketler, kooperatifler, vakıflar, dernekler,  sendikalar, siyasi partiler gibi kuruluşlar özel hukuk tüzel kişisidir.

 

 

-----U-----

ULUSAL KOORDİNAT SİSTEMİ : kadastro çalışmalarında taşınmazların konumlarının belirlenmesinde kullanılan ülke genelinde kabul edilmiş koordinat sistemidir. Dayanağı büyük ölçekli harita ve harita bilgileri üretim yönetmeliği.

UMUMİ HİZMET ALANI : kamu yararına ayrılmış park, yol, meydan gibi alanlardır; bu alanlar özel mülkiyete konu edilemez. Dayanağı 3194 sayılı imar kanunu.

UMUMİ YOL : herkesin kullanımına açık olan ve genellikle kamuya ait sayılan yolları ifade eder; kadastro çalışmalarında özel mülkiyetten ayrılır. Dayanağı 3402 sayılı kadastro kanunu ve ilgili mevzuat.

USUL : tapu ve kadastro işlemlerinin hangi yöntem ve sıra ile yapılacağını belirleyen kurallar bütünüdür. Dayanağı 6100 sayılı hukuk muhakemeleri kanunu ve tapu sicili tüzüğü.

USULSÜZ TEBLİGAT : tapu veya kadastro işlemlerine ilişkin bildirimlerin kanunda öngörülen şekle uygun yapılmamasıdır; işlemlerin geçerliliğini etkileyebilir. Dayanağı 7201 sayılı tebligat kanunu.

USULSÜZ TESCİL : hukuki sebep olmaksızın veya kanuna aykırı şekilde tapu siciline yapılan kayıttır; iptali dava konusu olabilir. Dayanağı 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 1025.

UYGULAMA İMAR PLANI : Tasdikli hali hazır haritalar üzerine arsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntılar ı ile gösteren plandır. Dayanağı 3194 sayılı imar kanunu md. 5 ve devamı.

UYGULAMA KADASTROSU : mevcut kadastro verilerinin güncellenmesi, hataların giderilmesi ve zemine uygun hale getirilmesi amacıyla yapılan teknik çalışmalardır. Dayanağı 3402 sayılı kadastro kanunu ek madde 1.

UYGUNLUK DENETİMİ : tapu işlemlerinde sunulan belgelerin ve beyanların hukuka uygun olup olmadığının kontrol edilmesidir. Dayanağı tapu sicili tüzüğü ve ilgili mevzuat.

UYRUK : bir kişinin hangi devlete hukuki bağ ile bağlı olduğunu ve vatandaşlık statüsünü ifade eder; tapu işlemlerinde özellikle yabancıların taşınmaz ediniminde belirleyici bir unsurdur. dayanağı 5901 sayılı türk vatandaşlığı kanunu ve 2644 sayılı tapu kanunu md. 35.

UYUŞMAZLIK : taşınmazın mülkiyeti, sınırı veya ayni haklar üzerinde taraflar arasında ortaya çıkan anlaşmazlık durumudur; çoğu zaman yargı yoluyla çözülür. Dayanağı 6100 sayılı hukuk muhakemeleri kanunu ve 4721 sayılı türk medeni kanunu ilgili hükümleri.

UYUŞMAZLIK GİDERME (ÇÖZÜM) : tapu ve kadastroya ilişkin ihtilafların mahkeme kararı, idari işlem veya uzlaşma yoluyla ortadan kaldırılması sürecidir. Dayanağı 6100 sayılı hukuk muhakemeleri kanunu.

UZLAŞMA : tarafların taşınmazla ilgili bir uyuşmazlığı karşılıklı anlaşma yoluyla çözmesidir; bazı kadastro işlemlerinde dava açılmadan önce tercih edilebilir. Dayanağı genel hukuk ilkeleri ve 6100 sayılı hukuk muhakemeleri kanunu.

UZUN SÜRELİ KİRA ŞERHİ : belirli bir süreyi aşan kira sözleşmelerinin tapu siciline şerh edilmesiyle üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir hale gelmesidir. Dayanağı 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 1009.

 

 

-----Ü-----

ÜÇÜNCÜ KİŞİ : tapu işlemine doğrudan taraf olmayan ancak işlemden etkilenebilecek olan kişidir; tapu siciline güven ilkesi bu kişiler açısından önem taşır. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 1023.

ÜÇÜNCÜ KİŞİYE KARŞI İLERİ SÜRÜLEBİLİRLİK : tapu siciline kaydedilen bir hakkın, işlem tarafı olmayan kişilere karşı da geçerli olabilme durumudur; genellikle tescil veya şerh ile sağlanır. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 1020 ve 1023.

ÜST HAKKI : bir taşınmazın üstünde veya altında yapı inşa etme ya da mevcut yapıyı muhafaza etme yetkisi veren sınırlı ayni haktır; mülkiyetten bağımsız olarak kurulabilir ve devredilebilir. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 826 ve devamı.

ÜST HAKKI ŞERHİ : üst hakkının üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi amacıyla tapu siciline işlenmesidir; bu kayıt hakkın aleniyetini sağlar. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 1009.

ÜST SINIR (SINIR HATTI) : bir taşınmazın kadastro çalışmalarında belirlenen ve komşu parsellerle ayrımını gösteren üst yönlü sınır çizgisidir; teknik ölçümlerle belirlenir. Dayanak 3402 sayılı kadastro kanunu.

ÜSTLENME (TAŞINMAZ YÜKÜMLÜLÜĞÜ) : bir taşınmaz malikinin, taşınmazı ile bağlantılı olarak belirli bir edimi yerine getirmeyi kabul etmesi durumudur; bu yükümlülük taşınmazla birlikte devredilebilir. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 839 ve devamı.

ÜZERİNDEKİ HAKLAR : bir taşınmaz üzerinde malik dışında üçüncü kişiler lehine kurulmuş olan ayni veya şahsi hakların genel adıdır; ipotek, irtifak ve şerhler bu kapsamda yer alır. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu ilgili hükümleri.

ÜZERİNDEKİ KISITLAMALAR : taşınmazın kullanımını veya tasarrufunu sınırlandıran hukuki durumları ifade eder; kamu hukuku veya özel hukuk kaynaklı olabilir. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 683 ve 718.

ÜLKE KOORDİNAT SİSTEMİ : taşınmazların konumlarının belirlenmesinde kullanılan ulusal düzeyde standartlaştırılmış koordinat sistemidir; kadastro çalışmalarının temelini oluşturur. Dayanak büyük ölçekli harita ve harita bilgileri üretim yönetmeliği.

 

 

-----V-----

VADE : bir borcun veya hukuki yükümlülüğün yerine getirilmesi gereken zamanı ifade eder; tapu işlemlerine konu sözleşmelerde ödeme süreleri açısından önemlidir. Dayanak 6098 sayılı türk borçlar kanunu md. 90 ve devamı.

VAKA (HUKUKİ OLAY) : hukuki sonuç doğuran olay veya durumdur; tapu ve kadastro işlemlerinin temelini oluşturur. Dayanak genel hukuk teorisi.

VAKIF : belirli bir malın veya malvarlığının, bir amaca özgülenerek sürekli olarak kamu yararına tahsis edilmesiyle kurulan tüzel kişiliktir; vakıf taşınmazları tapuya tescil edilir ve vakıf tüzel kişiliği adına kayıtlanır. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 101 ve devamı.

VAKIF ŞERHİ : Gerçek veya tüzel kişiler tarafından yeterli mal veya hakları belirli ve sürekli bir amaca tahsis edilerek, mahkeme ararıyla kurulan tüzel kişiliğe sahip mal topluluklarına vakıf adı verilir. Taşınmazın vakıfla olan ilgisini belirtmek amacıyla tapu kütük sayfasının yazılan belirtmedir. Örnek: Sultan Beyazıt Vakfından

VAKIF TAVİZ BEDELİ : Vakıf malların mülke dönüşümü ve mutasarrufuna (tasarruf edene) intikali için bir bedel öngörülmüş olup, bu bedele taviz bedeli denilmektedir. Taviz bedeli bugün için taşınmazın değerinin yüzde ellisidir. Bu bedel vakfa ödenmedikçe temliki tasarruflar yapılamaz.

VASİ : Velayet altında bulunmayan küçüklerin veya ergin kimselerin bir yargı kararıyla fiil ehliyetlerinin kısıtlanarak kendilerine temsilci atanmasına vesayet, kısıtlıyı vesayeten temsil edecek kimseye de "vasi" denir.

VASİYETİ YERİNE GETİRME GÖREVLİSİ : ölen kişinin vasiyetnamesinde belirtilen iradeyi yerine getirmek üzere görevlendirdiği kişidir; tapu işlemlerinde mirasın intikali ve tasarrufu süreçlerinde görev alabilir. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 550 ve devamı.

VASİYETNAME : On beş yaşını bitirmiş, temyiz kudretine sahip bir kimsenin ölümünden sonra geçerli olmak üzere, mal ve haklarının tamamını veya bir kısmını başkalarına bırakabildiği bir ölüme bağlı tasarruf şeklidir. Resmi vasiyetname, el yazısı vasiyetname ve sözlü vasiyetname olarak üç şekilde yapılabilir.

VAZGEÇME (FERAGAT) : bir kişinin sahip olduğu ayni veya şahsi bir haktan kendi iradesiyle vazgeçmesidir; tapuda yapılan feragat işlemiyle hak sona erer. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 705 ve devamı.

VEFAEN FERAĞ : Eski hukukta taşınmaz mal rehni.

VEFA HAKKI : taşınmazın satılması halinde, satıcıya öncelikli olarak geri alma imkânı tanıyan şahsi nitelikte bir haktır; tapuya şerh edilerek üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilir hale gelir. Dayanak 6098 sayılı türk borçlar kanunu md. 247.

VELİ : Ondokuz yaşından gün almamış (henüz reşit olmamış) küçüklerin anne ve babaları tarafından temsil edilmelerine velayet, böyle bir temsilde anne ve babaya ise veli denir. Medeni Kanunun 335. maddesine göre Ergin olmayan çocuk, ana ve babasının velayeti altındadır. Evlilik devam ettiği sürece ana ve baba velayeti birlikte kullanırlar.

VERASETEN İNTİKAL : taşınmaz mülkiyetinin miras yoluyla mirasçılara geçmesi işlemidir; tapu siciline tescil ile tamamlanır. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 599.

VERASET İLAMI BELGESİ (MİRASÇILIK BELGESİ) : Mirasın, mirasçılara intikali için tapu sicil müdürlüğünce aranan, sulh hukuk mahkemesinden alınmış, vefat eden malikin mirasçılarının kimler olduğunu gösteren, hasımsız, aksi sabit oluncaya kadar geçerli bir belgedir. Veraset ilamı ise veraset belgesinden farklı olarak çekişmeli (hasımlı) bir yargı sonucunda verilen ve infazı için kesinleşmesi gereken mahkeme kararıdır. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 598.

VERGİ NUMARASI : gerçek veya tüzel kişilerin mali işlemlerini takip etmek amacıyla verilen kimlik numarasıdır; tapu işlemlerinde tarafların kimlik tespiti ve mali yükümlülüklerin belirlenmesinde kullanılır. Dayanak 213 sayılı vergi usul kanunu.

VERGİ HARCI (TAPU HARCI) : tapu işlemleri sırasında alınan mali yükümlülüktür; satış, bağış ve diğer işlemlerde ödenir. Dayanak 492 sayılı harçlar kanunu.

VİLAYET (İDARİ SINIR) : taşınmazın bulunduğu idari bölgeyi ifade eder; tapu kayıtlarında yer bilgisi olarak önem taşır. Dayanak 5442 sayılı il idaresi kanunu.

VİRAN ARAZİ : üzerinde yapı bulunmayan, kullanılmayan veya terk edilmiş taşınmaz alanıdır; kadastroda mevcut durum tespiti yapılır. Dayanak 3402 sayılı kadastro kanunu uygulamaları.

VİZUAL SINIR (GÖRSEL SINIR) : kadastro çalışmalarında doğal veya yapay unsurlarla belirgin hale gelen taşınmaz sınırıdır; ölçümle desteklenir. Dayanak 3402 sayılı kadastro kanunu.

VUKU BULMA (HUKUKİ OLAY) : bir hukuki sonucun doğmasına neden olan olayın gerçekleşmesidir; tapu işlemlerinde satış, miras, bağış gibi işlemler bu kapsamda değerlendirilir. Dayanak genel hukuk ilkeleri.

 

 

-----Y-----

YAPI KAYIT BELGESİ : ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıların kayıt altına alınması için verilen ve belirli koşullarda kullanım hakkı tanıyan belgedir; tapu işlemlerine dolaylı etkisi olabilir. Dayanak 3194 sayılı imar kanunu geçici md. 16.

YAPI KULLANMA İZNİ (İSKÂN) : tamamlanan yapının mevzuata uygun olduğunu gösteren ve kullanılmasına izin veren belgedir. Dayanak 3194 sayılı imar kanunu md. 30.

YAPILAŞMA HAKKI : bir taşınmaz üzerinde yapı yapabilme yetkisini ifade eder; imar planlarına göre sınırlandırılır. Dayanak 3194 sayılı imar kanunu.

YAPI NİZAMI : yapıların parsel içindeki konumlanma biçimini belirleyen düzenleme şeklidir; ayrık, bitişik veya blok nizam gibi türleri vardır. Dayanak imar planı ve yönetmelikler.

YAPI RUHSATI : bir taşınmaz üzerinde yapı inşa edilebilmesi için idare tarafından verilen resmi izindir; tapu işlemleriyle doğrudan bağlantılıdır. Dayanak 3194 sayılı imar kanunu md. 21.

YAPI YAKLAŞMA SINIRI : parsel üzerinde yapılacak yapının komşu parseller veya yol ile arasındaki minimum mesafeyi belirleyen sınırdır. Dayanak 3194 sayılı imar kanunu ve ilgili yönetmelikler.

YAPI YOĞUNLUĞU : bir parsel üzerinde yapılabilecek yapı miktarını ifade eder; emsal ve kat sayısı gibi kriterlerle belirlenir. Dayanak 3194 sayılı imar kanunu.

YARARLANMA HAKKI : bir kişinin, başkasına ait bir taşınmazdan kullanma ve fayda sağlama yetkisini ifade eden sınırlı ayni haktır; genellikle intifa hakkı kapsamında değerlendirilir. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 794 ve devamı.

YARDIMCI SİCİLLER : tapu sicilinin tamamlayıcısı olan ve ana kütüğe destek sağlayan belgeler ile kayıt sistemleridir; planlar, yevmiye defteri ve belgeler bu kapsamda yer alır. Dayanak tapu sicili tüzüğü.

YASAL MAL REJİMİ : Edinilmiş mallara katılma rejimidir. Eşler sözleşme ile hiçbir mal rejimini seçmemişlerse Medeni Kanun gereği yasal mal rejimini seçmiş sayılırlar.

YASAL SINIR : taşınmazın hukuken belirlenmiş ve kadastro ile tescil edilmiş sınırıdır. Dayanak 3402 sayılı kadastro kanunu.

YAZIM HATASI : tapu siciline yapılan kayıtlarda harf, sayı veya ifade yanlışlığı şeklinde ortaya çıkan hatalardır; düzeltilmesi mümkündür. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 1027.

YERLEŞİM YERİ : bir kişinin sürekli kalma niyetiyle oturduğu ve hukuki işlemler bakımından esas alınan adresidir; taşınmaz işlemlerinde yetki ve tebligat açısından önem taşır. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 19.

YETKİ : bir kişinin veya kurumun belirli bir tapu işlemini yapabilme hukuki gücüdür; görev ve yetki kurallarıyla belirlenir. Dayanak 6083 sayılı tapu ve kadastro genel müdürlüğü kanunu.

YETKİ BELGESİ : Tapu Kanununun 2. maddesi uyarınca tapu işlemleri sırasında tüzel kişilerden istenen ve tüzel kişinin gayrimenkul tasarruflarına izinli olduğunu ve temsilcisinin kimler olduğunu belirtir belgedir.

YETKİLİ MERCİ : tapu ve kadastro işlemlerini yapmaya hukuken yetkili olan idari veya yargısal makamdır. Dayanak ilgili mevzuat hükümleri.

YEVMİYE : Tapu siciliyle ilgili olarak tapu sicil müdürlüğünde yapılan her işlem ile red edilen istemlerin tarih ve sıra numarasına göre kaydedildiği deftere yevmiye defteri; bu defterden alınarak tapu kütüğünde yapılan tescil veya terkinin yanında belirtilen tarih ve numaraya da, yevmiye tarihi ve numarası denir.

YEVMİYE DEFTERİ : tapu müdürlüğüne yapılan başvuruların tarih ve sıra numarasına göre kaydedildiği resmi defterdir; işlemlerin öncelik sırasını belirler. Dayanak tapu sicili tüzüğü.

YEVMİYE NUMARASI : tapu işlemlerinin kayıt altına alındığı sıra numarasıdır; işlemin zaman bakımından önceliğini gösterir. Dayanak tapu sicili tüzüğü.

YENİ ARAZİ OLUŞUMU : Birikme , dolma, toprak kayması veya kamuya ait suların yatağında ya da seviyesinde değişme gibi sebeplerle sahipsiz yerlerde yeniden oluşan yararlanmaya elverişli arazidir. Bu araziler devlete ait sayılır.

YOLA TERK : İmar planlarının uygulanışı sırasında taşınmaz mal maliklerince bedelli veya bedelsiz olarak imar planına uygun biçimde taşınmazın tamamının veya bir kısmının kamu yararına (yola, yeşil alana, parka) terk edilmesi işlemidir. Başka bir değişle Yola terki; Bir taşınmazın belirli kısmının kamuya ait yol yapılmak üzere bedelsiz olarak bırakılmasıdır. Dayanak 3194 sayılı imar kanunu md. 11.

YOLDAN İHDAS : Yolun kapanması nedeniyle oluşan taşınmaz malın, düzenlenecek haritaya göre yoldan ayrılarak, bir parsel numarası altında ilgisine göre belediye, köy, Karayolları Genel Müdürlüğü veya Hazine adına tescili işlemidir.

YOL İRTİFAKI : bir taşınmaz lehine diğer taşınmaz üzerinden geçiş hakkı kurulmasıdır. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 747.

YÖNETİM PLANI : Kat mülkiyeti kurulmuş apartman ve sitelerde bina veya sitenin nasıl yönetileceğini, kat maliklerinin hak, borç ve sorumluluklarını düzenleyen ve tüm kat maliklerince imzalı olan bir belgedir. Kat maliklerinin tümünün beşte dördünün kararı ile değiştirilebilir.

YÜKLENİCİ (MÜTEAHHİT) : bir taşınmaz üzerinde yapı yapmayı üstlenen gerçek veya tüzel kişidir; kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde taraf olur. Dayanak 6098 sayılı türk borçlar kanunu md. 470.

YÜKÜMLÜLÜK (MÜKELLEFİYET) : taşınmaz malikinin kanundan veya sözleşmeden doğan sorumluluklarını ifade eder; kamu veya özel hukuk kaynaklı olabilir. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 683.

YÜZÖLÇÜMÜ : bir taşınmazın kadastro çalışmaları sonucu belirlenen alan büyüklüğüdür; tapu kayıtlarında yer alır. Dayanak 3402 sayılı kadastro kanunu.

 

 

-----Z-----

ZABIT DEFTERİ : Kadastrosu yapılmamış taşınmaz malların kaydedildiği ve üzerinde kurulacak hakların takip edildiği defterdir. Kadastro gören yerlerde bu defterin yerini tapu kütükleri almaktadır. Başka bir değişle Zabıt defteri; tapu müdürlüğünde yapılan işlemlerin sıra ve içerik bilgileriyle kaydedildiği resmi defterdir. Dayanak tapu sicili tüzüğü.

ZABIT (TUTANAK) : tapu veya kadastro işlemleri sırasında gerçekleşen olayların, beyanların ve teknik tespitlerin yazılı olarak kayda geçirilmesidir. Dayanak 3402 sayılı kadastro kanunu md. 7 ve devamı.

ZAMANAŞIMI (MÜRURU ZAMAN) : bir hakkın belirli bir süre kullanılmaması veya bir borcun belirli süre içinde talep edilmemesi sonucu hukuken ileri sürülemez hale gelmesidir; tapu ve kadastro işlemlerinde özellikle kazandırıcı zamanaşımı ile mülkiyet kazanımı mümkündür. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 705 ve 713, 6098 sayılı türk borçlar kanunu md. 146 ve devamı.

ZAMANAŞIMIYLA KAZANIM (KAZANDIRICI ZAMANAŞIMI) : taşınmazın belirli süre zilyetlikle ve kesintisiz olarak kullanılması sonucu mülkiyetin kazanılmasıdır. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 713.

ZARAR : tapu veya kadastro işlemleri sonucunda kişilerin malvarlığında meydana gelen eksilmedir; hukuki sorumluluğa yol açabilir. Dayanak 6098 sayılı türk borçlar kanunu md. 49.

ZARARIN TAZMİNİ : hukuka aykırı tapu veya kadastro işlemleri nedeniyle doğan zararın giderilmesi işlemidir. Dayanak 6098 sayılı türk borçlar kanunu md. 49 ve devamı.

ZAYÎ : Bir belgenin kaybolması veya yok olmasıdır. Tapu senedi kayıp edilmesi halinde, zayiinden yenisi çıkartılabilir.

ZEMİN (TAŞINMAZ ZEMİNİ) : bir taşınmazın doğal yüzeyi ve fiziksel yapısıdır; kadastro ve yapılaşma açısından değerlendirilir. Dayanak 3402 sayılı kadastro kanunu.

ZEMİN DURUMU : taşınmazın fiziksel ve teknik özelliklerini ifade eder; yapılaşma ve kullanım kararlarını etkiler. Dayanak imar mevzuatı.

ZEMİN ETÜDÜ : yapılaşma öncesinde zeminin jeolojik ve teknik özelliklerinin incelenmesidir; imar ve yapı ruhsatı için gereklidir. Dayanak 3194 sayılı imar kanunu ve ilgili yönetmelikler.

ZİLYETLİK : Bir mal üzerinde fiili hakimiyet kurma eylemine zilyetlik denir. Eşyayı, kullanmak, elinde bulundurmak zilyetliğin örnekleridir. Malik sıfatıyla olan zilyetliğe asli zilyetlik, şahsi hakka dayanan zilyetliğe feri zilyetlik denir. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 973 ve devamı.

ZİLYETLİK DAVASI : zilyetliğin korunması amacıyla açılan dava türüdür. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 981 ve devamı.

ZİLYETLİK DEVİRİ : bir taşınmaz üzerindeki fiili hakimiyetin başka bir kişiye geçirilmesidir. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 977.

ZİNCİRLEME TESCİL : taşınmazın mülkiyetinin birden fazla işlemle ardışık şekilde devredilmesi ve bu devrin tapu siciline peş peşe işlenmesidir. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu.

ZİRAİ İPOTEK : tarımsal üretim faaliyetlerinin finansmanı amacıyla tarım arazileri üzerinde kurulan ipotek türüdür; kredi teminatı olarak kullanılır. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 881 ve devamı.

ZORUNLU DEPREM SİGORTASI : konutların deprem riskine karşı sigortalanmasını zorunlu kılan sistemdir; tapu işlemlerinde özellikle satış ve devirlerde poliçe aranır. Dayanak 6305 sayılı afet sigortaları kanunu.

ZORUNLU GEÇİT HAKKI : taşınmazın genel yola bağlantısının bulunmaması durumunda komşu taşınmaz üzerinden geçiş hakkı kurulmasıdır. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 747.

ZORUNLU TESCİL : kanunen tapu siciline kaydedilmesi zorunlu olan ayni hakların tescil edilmesidir. Dayanak 4721 sayılı türk medeni kanunu md. 1009.

ZON (İMAR BÖLGESİ) : imar planlarında belirli kullanım amaçlarına göre ayrılmış bölgedir; konut, ticaret, sanayi gibi. Dayanak 3194 sayılı imar kanunu.

 

KISALTMALAR
D.O.P => Düzenleme Ortaklık Payı
HUMK. => Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu
KAD => Kadastros
MK => Medeni Kanun
TST => Tapu Sicil Kütüğü

 

Bu içerik hizmet amaçlı hazırlanmıştır. Bu maddelerin bazılarının Kanuni karşılıkları ve açıklamaları TKGM sayfalarından ve yapay zekadan yararlanarak tamamlanmıştır.
 

 

  Tapu ve Kadastro Terimleri Sözlüğü Sonu